گزارش تجارت خارجی چین – ۱۲ ماهه سال ۲۰۲۵

کارنامه تجارت خارجی چین در پایان سال ۲۰۲۵، با ثبت رقم ۶۳۵۵ میلیارد دلار، نشان‌دهنده تداوم پویایی این کشور در عرصه بین‌المللی است. این حجم از مبادلات نسبت به دوره مشابه سال گذشته، رشد مثبت ۳.۲ درصدی را تجربه کرده که حاکی از پایداری اقتصادی در مواجهه با چالش‌های جهانی است. تمرکز راهبردی پکن بر حفظ زنجیره تأمین و تقویت تعاملات چندجانبه، منجر به تثبیت جایگاه این کشور به عنوان یکی از پیشران‌های اصلی تجارت جهانی شده است. تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که با وجود نوسانات بازار، زیرساخت‌های تجاری چین توانسته‌اند تراز مثبت قابل‌توجهی را در پایان سال رقم بزنند.

شاخص کلان تجارت ۲۰۲۵	مقدار (میلیارد دلار)	درصد تغییر سالانه
ارزش کل تجارت خارجی	۶۳۵۵	۳.۲٪+
صادرات کل	۳۷۷۲	۵.۵٪+
واردات کل	۲۵۸۳	۰.۰٪

 

 

 

بخش صادرات چین با دستیابی به رقم ۳۷۷۲ میلیارد دلار، عملکردی مقتدرانه بر جای گذاشت که بیانگر رشد ۵.۵ درصدی نسبت به سال قبل است. این جهش صادراتی عمدتاً ناشی از توسعه صادرات در حوزه‌های پیشرفته از جمله خودروهای برقی، محصولات با فناوری بالا و تجهیزات صنعتی بوده است. سیاست‌های حمایتی دولت از شرکت‌های صادرکننده و گسترش حضور در بازارهای نوظهور آسیایی و آفریقایی، نقش کلیدی در تقویت این روند صعودی ایفا کرده‌اند. این عملکرد قدرتمند باعث شده است تا چین همچنان به عنوان صادرکننده اول جهان، سهم خود را در بازارهای بین‌المللی با ارزش افزوده بالاتر بازتعریف کند.

مولفه صادراتی	مقدار (میلیارد دلار)	نرخ رشد
کل صادرات سال ۲۰۲۵	۳۷۷۲	۵.۵٪+
سهم صادرات از کل	۵۹ درصد	—

 

در بخش واردات، چین با ثبت رقم ۲۵۸۳ میلیارد دلار، نرخ رشد ۰.۰ درصدی را نسبت به سال گذشته تجربه کرد که نشان‌دهنده ایستایی راهبردی در این حوزه است. این ثبات وارداتی به رغم چالش‌هایی نظیر افت تقاضای داخلی برای کالاهای مصرفی و تعدیل در بخش‌های ساخت‌وساز صورت گرفته است. با این حال، تأمین کالاهای استراتژیک و مواد اولیه کلیدی مانند انرژی و سنگ‌آهن جهت حفظ ظرفیت‌های صنعتی کشور در سطوح بالایی تداوم یافته است. مدیریت دقیق واردات کالا‌های غیرضروری و تمرکز بر خودکفایی، از فشار بر منابع ارزی کاسته و تراز تجاری را در وضعیت مطلوبی قرار داده است.

مولفه وارداتی	مقدار (میلیارد دلار)	نرخ رشد
کل واردات سال ۲۰۲۵	۲۵۸۳	۰.۰٪
سهم واردات از کل	۴۱ درصد	—

 

تراز تجاری و ظرفیت‌سازی ارزی

تراز تجاری جمهوری خلق چین در سال ۲۰۲۵ به رقم ۱۱۸۹ میلیارد دلار رسید که نشان‌دهنده مازاد تجاری بسیار قدرتمند این کشور است. این رقم که حاصل تفوق چشمگیر ارزش صادرات بر واردات است، قدرت مانور بالایی را برای سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی در سطح بین‌المللی فراهم می‌آورد. پایداری این تراز مثبت در طول سال، نتیجه مستقیم تمرکز بر صادرات کالاهای نهایی با ارزش افزوده بالا در مقابل واردات کنترل‌شده مواد خام و واسطه‌ای است. این انباشت ثروت ناشی از تجارت، پشتوانه اصلی ثبات پولی چین در قبال تکانه‌های اقتصادی خارج از مرزها محسوب می‌شود.

شاخص تراز تجاری	مقدار (میلیارد دلار)	وضعیت تراز
مازاد تجاری کل	۱۱۸۹	مثبت
شکاف صادرات و واردات	۱۱۸۹	به سود صادرات

 

نقش تجارت پردازش و زنجیره ارزش جهانی

تجارت پردازش و مونتاژ با تکیه بر مواد وارداتی و تأمین‌شده از خارج، با مجموع ۱۰۷۹ میلیارد دلار، همچنان ستون فقرات تولیدات صادراتی چین است. در سال ۲۰۲۵، فعالیت‌های مرتبط با مونتاژ داخلی با رشد ۱۴.۲ درصدی، نشان‌دهنده رونق چشمگیر در این لایه از زنجیره تولید است. همچنین واردات مواد اولیه برای این منظور رشدی ۱۱.۱ درصدی را تجربه کرده که حاکی از پیش‌بینی مثبت تولیدکنندگان برای تقاضای جهانی است. این مدل تجاری علاوه بر تثبیت اشتغال صنعتی، به چین اجازه می‌دهد تا به عنوان مرکز نهایی تکمیل کالاهای پیشرفته در جهان باقی بماند.

 

تجارت چین در سال ۲۰۲۵ براساس نقطه جغرافیایی جهان

۱. تحلیل تسلط قاره آسیا در نقشه تجاری چین

قاره آسیا با جذب بیش از ۳۳۱۸ میلیارد دلار از مبادلات چین، همچنان اصلی‌ترین قطب همکاری‌های تجاری این کشور در سال ۲۰۲۵ محسوب می‌شود. این منطقه با سهمی بالغ بر ۵۲ درصد از کل تجارت خارجی چین، رشدی معادل ۷.۴ درصد در بخش صادرات و ۳.۳ درصد در واردات را تجربه کرده است. پیوند‌های عمیق زنجیره تأمین در شرق و جنوب شرق آسیا باعث شده تا تراز تجاری چین در این قاره به شدت مثبت باقی بماند. پویایی بازارهای آسیایی، خلأ ناشی از کاهش تقاضا در برخی بازارهای سنتی غربی را برای پکن به خوبی پوشش داده است.

شاخص تجاری قاره آسیا	مقدار (میلیارد دلار)	درصد تغییر سالیانه
مجموع تجارت	۳۳۱۸	۷.۴٪+
صادرات چین به آسیا	۱۹۰۶	۱۰.۶٪+
واردات چین از آسیا	۱۴۱۲	۳.۳٪+

 

 

 

۲. اروپا؛ پایداری در صادرات و انقباض در واردات

تعاملات تجاری چین با قاره اروپا در سال ۲۰۲۵ به رقم ۱۲۴۷ میلیارد دلار رسید که حاکی از یک پارادوکس رفتاری در دو بخش صادرات و واردات است. در حالی که صادرات چین به اروپا رشد ۵.۷ درصدی را ثبت کرده، واردات این کشور از مبدأ اروپا با افت ۴.۶ درصدی مواجه شده است. این روند نشان‌دهنده افزایش نفوذ کالا‌های نهایی چین در بازارهای اروپایی و در عین حال کاهش وابستگی چین به محصولات صنعتی و واسطه‌ای قاره سبز است. آلمان و انگلیس همچنان ستون‌های اصلی این رابطه هستند، هرچند تراز تجاری به نفع چین سنگین‌تر شده است.

شاخص تجاری قاره اروپا	مقدار (میلیارد دلار)	درصد تغییر سالیانه
مجموع تجارت	۱۲۴۷	۱.۶٪+
صادرات چین به اروپا	۷۸۱	۵.۷٪+
واردات چین از اروپا	۴۶۶	۴.۶٪-

 

 

 

 

۳. افول تاریخی در حوزه آمریکای شمالی

سال ۲۰۲۵ برای روابط تجاری چین و آمریکای شمالی سالی همراه با عقب‌نشینی بزرگ بود، به طوری که حجم مبادلات با افت محسوس ۱۸.۱ درصدی در صادرات همراه شد. مجموع تجارت در این حوزه به ۶۵۰ میلیارد دلار محدود شد که بخش عمده آن ناشی از کاهش ۱۸.۷ درصدی صادرات چین به ایالات متحده است. این ریزش آماری، نتیجه مستقیم تنش‌های تعرفه‌ای و سیاست‌های بازدارنده واشینگتن برای کاهش وابستگی به کالاهای چینی در زنجیره‌های حساس است. کانادا نیز علیرغم رشد اندک صادراتی، در بخش واردات از چین با کاهش ۱۰.۴ درصدی در تأمین کالا روبرو بوده است.

شاخص آمریکای شمالی	مقدار (میلیارد دلار)	درصد تغییر سالیانه
مجموع تجارت	۶۵۰	۱۶.۹٪-
صادرات به آمریکای شمالی	۴۶۸	۱۸.۱٪-
واردات از آمریکای شمالی	۱۸۱	۱۳.۶٪-

 

 

۴. آفریقا؛ بازار نوظهور و استراتژیک پکن

تجارت چین با قاره آفریقا در سال ۲۰۲۵ یکی از درخشان‌ترین نرخ‌های رشد را با جهش ۲۵.۸ درصدی در بخش صادرات به ثبت رسانده است. ارزش کل مبادلات با این قاره به ۳۴۸ میلیارد دلار رسیده که نشان‌دهنده موفقیت راهبرد «کمربند و راه” در نفوذ به بازارهای در حال توسعه است. چین توانسته است کالاهای سرمایه‌ای و ماشین‌آلات خود را با رشدی خیره‌کننده به کشورهای آفریقایی صادر کند و در مقابل، نرخ رشد ۵.۴ درصدی را در واردات مواد معدنی از این قاره حفظ نماید. این منطقه به عنوان سوپاپ اطمینانی برای صادرات چینی در برابر محدودیت‌های بازارهای توسعه‌یافته عمل کرده است.

شاخص تجاری قاره آفریقا	مقدار (میلیارد دلار)	درصد تغییر سالیانه
مجموع تجارت	۳۴۸	۱۷.۷٪+
صادرات به آفریقا	۲۲۵	۲۵.۸٪+
واردات از آفریقا	۱۲۳	۵.۴٪+

 

۵. آمریکای لاتین و نقش برزیل در امنیت غذایی

حجم تجارت چین با آمریکای لاتین در سال ۲۰۲۵ به ۵۴۹ میلیارد دلار رسید که ترکیبی متوازن از رشد صادرات (۷.۴٪) و واردات (۴.۳٪) را نشان می‌دهد. برزیل با مبادلاتی بالغ بر ۱۸۸ میلیارد دلار، همچنان بزرگترین شریک چین در این منطقه است و نقش حیاتی در تأمین نهاده‌های دامی و سنگ‌آهن چین ایفا می‌کند. صادرات چین به کشورهایی نظیر آرژانتین رشد جهشی ۵۵ درصدی داشته که نشان‌دهنده ورود گسترده خودرو و تکنولوژی چینی به این منطقه است. این قاره به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از شرکای استراتژیک چین برای تضمین امنیت زنجیره تأمین مواد غذایی است.

شاخص آمریکای لاتین	مقدار (میلیارد دلار)	درصد تغییر سالیانه
مجموع تجارت	۵۴۹	۵.۹٪+
مجموع تجارت برزیل به عنوان نمونه بررسی شده	۱۸۷	۰.۱٪-
صادرات به برزیل	۷۱	۰.۷٪-
واردات از برزیل	۱۱۶	۰.۲٪+

 

 

۶. اقیانوسیه و تکیه بر منابع استرالیا

تجارت چین با اقیانوسیه در سال ۲۰۲۵ با محوریت استرالیا رقم ۲۴۱ میلیارد دلار را ثبت کرد، اما در بخش واردات با افت ۶.۵ درصدی مواجه شد. استرالیا به تنهایی ۲۰۷ میلیارد دلار از این حجم را به خود اختصاص داده است که عمدتاً شامل صادرات مواد معدنی و انرژی به چین می‌شود. با این حال، صادرات چین به استرالیا رشد مثبت ۷.۹ درصدی را تجربه کرده که نشان‌دهنده بهبود تدریجی روابط تجاری و تقاضای استرالیا برای کالاهای مصرفی چینی است. ثبات در این منطقه برای صنایع سنگین چین که به شدت به سنگ‌آهن اقیانوسیه وابسته‌اند، یک اولویت راهبردی در سال ۲۰۲۵ باقی مانده است.

شاخص تجاری اقیانوسیه	مقدار (میلیارد دلار)	درصد تغییر سالیانه
مجموع تجارت	۲۴۱	۶.۵٪-
مجموع تجارت استرالیا به عنوان نمونه بررسی شده	۲۰۶	۲.۳٪-
صادرات به استرالیا	۷۶	۷.۹٪+
واردات از استرالیا	۱۳۰	۷.۵٪-

 

 

۷. آسه آن (ASEAN)؛ بزرگترین بلوک تجاری همگرا

اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه آن) در سال ۲۰۲۵ با حجم تجاری ۱۰۵۵ میلیارد دلار، جایگاه خود را به عنوان شریک اول بلوکی چین تثبیت کرد. رشد ۱۳.۴ درصدی صادرات چین به این منطقه نشان‌دهنده موفقیت توافق‌نامه‌های تجارت آزاد نظیر RCEP در تسهیل تردد کالا میان اعضا است. ویتنام با مبادلاتی نزدیک به ۲۹۶ میلیارد دلار، به تنهایی به یکی از بزرگترین مقاصد صادراتی و پردازشی کالا‌های چینی در جهان تبدیل شده است. این همگرایی اقتصادی باعث شده تا جنوب شرق آسیا به عمق استراتژیک تولیدات چین و پایگاهی برای بازصادرات کالا به سایر نقاط جهان تبدیل گردد.

شاخص تجاری آسه آن	مقدار (میلیارد دلار)	درصد تغییر صادرات
مجموع تجارت	۱۰۵۵	۱۳.۴٪+
مجموع تجارت ویتنام به عنوان نمونه بررسی شده	۲۹۶	۱۳.۷%+
صادرات به ویتنام	۱۹۸	۲۲.۴٪+
واردات از ویتنام	۹۸	۰.۷٪-

 

۸. روسیه؛ رکود پس از جهش‌های متوالی

تجارت چین و روسیه در سال ۲۰۲۵ پس از چند سال رشد انفجاری، با نوعی تعدیل و کاهش روبرو شد و رقم کل مبادلات به ۲۲۸ میلیارد دلار رسید. صادرات چین به روسیه افت ۱۰.۴ درصدی و واردات از این کشور نیز کاهش ۳.۹ درصدی را تجربه کرده است که نشان‌دهنده اشباع نسبی بازار و چالش‌های پرداختی است. با این حال، روسیه همچنان به عنوان یک تأمین‌کننده کلیدی انرژی و مقصد مهمی برای خودروهای چینی در سبد تجاری پکن باقی مانده است. این کاهش آمار پس از رکوردهای سال‌های قبل، نشان‌دهنده ورود روابط تجاری دو کشور به فاز ثبات و مدیریت ریسک‌های مالی بین‌المللی است.

شاخص تجاری روسیه	مقدار (میلیارد دلار)	درصد تغییر صادرات
مجموع تجارت	۲۲۸	۱۰.۴٪-
صادرات به روسیه	۱۰۳	۱۰.۴٪-
واردات از روسیه	۱۲۵	۳.۹٪-

 

۹. وضعیت تجارت با جمهوری اسلامی ایران

تجارت دوجانبه ایران و چین در سال ۲۰۲۵ با چالش‌های جدی مواجه بوده و مجموع مبادلات به رقم ۱۰ میلیارد دلار محدود شده است. آمارها نشان‌دهنده افت ۲۲.۶ درصدی در صادرات چین به ایران و کاهش شدید ۳۱.۷ درصدی در واردات چین از ایران نسبت به سال گذشته است. از مجموع ۱۰ میلیارد دلار تجارت، سهم صادرات چین نزدیک به ۷ میلیارد دلار و سهم واردات (عمدتاً کالاهای نفتی و معدنی ثبت شده) حدود ۳ میلیارد دلار بوده است. این تراز منفی تجاری و کاهش حجم کل، ضرورت بازنگری در مدل‌های تبادل مالی و تنوع‌بخشی به سبد کالاهای صادراتی ایران به چین را بیش از پیش نمایان می‌سازد.

تجارت با ایران ۲۰۲۵	مقدار حدودی (میلیارد دلار)	درصد تغییر سالانه
مجموع تجارت دوجانبه	۹.۹	۲۵.۶٪-
صادرات چین به ایران	۶.۹	۲۲.۶٪-
واردات چین از ایران	۳	۳۱.۷٪-

 

جدول ۲۰ شریک برتر تجاری چین در سال ۲۰۲۵

در رده‌بندی نهایی سال ۲۰۲۵، ایالات متحده علی‌رغم افت سنگین، همچنان بزرگترین شریک تجاری تک‌کشوری چین باقی مانده است، هرچند فاصله آن با کشورهایی نظیر ویتنام و کره جنوبی در حال کاهش است. ظهور ویتنام به عنوان شریک ۲۹۶ میلیارد دلاری و تداوم قدرت ژاپن و کره جنوبی در زنجیره تأمین قطعات الکترونیک، جغرافیای تجارت چین را به سمت شرق متمرکزتر کرده است. آلمان به عنوان تنها کشور اروپایی در میان ۵ شریک اول، نقش حیاتی خود را در تبادل تکنولوژی حفظ کرده است. این لیست نشان‌دهنده توزیع قدرت تجاری چین میان قدرت‌های سنتی غربی و قطب‌های نوظهور آسیایی است.

ردیف	کشور / منطقه	تجارت کل (میلیارد دلار)	صادرات چین	واردات چین
۱	ایالات متحده	۵۶۰	۴۲۰	۱۴۰
۲	هنگ‌کنگ (چین)	۳۶۷	۳۳۶	۳۲
۳	کره جنوبی	۳۳۱	۱۴۴	۱۸۷
۴	ژاپن	۳۲۲	۱۵۷	۱۶۵
۵	تایوان (چین)	۳۱۴	۸۴	۲۳۱
۶	ویتنام	۲۹۶	۱۹۸	۹۸
۷	روسیه	۲۲۸	۱۰۳	۱۲۵
۸	آلمان	۲۱۱	۱۱۸	۹۳
۹	استرالیا	۲۰۷	۷۶	۱۳۰
۱۰	مالزی	۱۹۲	۱۰۴	۸۸
۱۱	برزیل	۱۸۸	۷۲	۱۱۶
۱۲	اندونزی	۱۶۷	۸۵	۸۲
۱۳	هند	۱۵۶	۱۳۶	۲۰
۱۴	تایلند	۱۵۳	۱۰۴	۵۰
۱۵	سنگاپور	۱۱۹	۸۳	۳۷
۱۶	هلند	۱۱۴	۹۴	۲۰
۱۷	مکزیک	۱۰۹	۸۹	۲۰
۱۸	عربستان سعودی	۱۰۸	۵۳	۵۵
۱۹	امارات متحده عربی	۱۰۸	۷۳	۳۵
۲۰	بریتانیا	۱۰۴	۸۵	۱۹

 

حجم تجارت چین در سال ۲۰۲۵ براساس تقسیم بندی گروه‌های کالایی شاخص

۱. تحلیل کلان ساختار محصولات اولیه و فرآوری شده

تجارت خارجی چین در سال ۲۰۲۵ مرزبندی مشخصی میان واردات نهاده‌های تولید و صادرات کالاهای نهایی ترسیم کرده است. مجموع صادرات محصولات اولیه چین به ۱۵۹ میلیارد دلار رسید که افت جزئی ۰.۹ درصدی را نشان می‌دهد، در حالی که واردات این گروه با رقم کلان ۱۰۱۹ میلیارد دلار و کاهش ۴ درصدی مواجه شده است. این روند نشان‌دهنده استراتژی چین در کاهش هزینه‌های تأمین مواد خام همزمان با تقویت بازدهی تولید است. در مقابل، بخش محصولات صنعتی و فرآوری شده (Manufactures) با صادرات ۳۶۱۳ میلیارد دلاری، ستون اصلی اقتصاد صادرات‌محور این کشور باقی مانده است.

۲. پویایی صادرات ماشین‌آلات و تجهیزات حمل‌ونقل

بخش ماشین‌آلات و تجهیزات حمل‌ونقل با ارزش صادراتی ۱۹۵۵ میلیارد دلار، قدرتمندترین موتور محرک تجارت خارجی چین در سال ۲۰۲۵ بوده است. این گروه کالایی رشد خیره‌کننده ۹.۵ درصدی را در بخش صادرات ثبت کرده که نشان‌دهنده تسلط چین بر صنایع سرمایه‌ای در جهان است. واردات چین در این بخش نیز با رقم ۹۳۹ میلیارد دلار و رشد ۵.۶ درصدی همراه بوده که حکایت از نیاز مستمر صنایع داخلی به تکنولوژی‌های پیشرفته دارد. تراز تجاری مثبت در این بخش به تنهایی بیش از ۱۰۰۰ میلیارد دلار به سود چین بوده که رقمی بی‌سابقه در اقتصاد بین‌الملل محسوب می‌شود.

۳. جهش در صنایع سنگین و تجهیزات نیروگاهی

صادرات ماشین‌آلات تولید برق و تجهیزات نیروگاهی چین در سال ۲۰۲۵ به رقم ۶۴ میلیارد دلار رسید که رشد قابل توجه ۱۲.۸ درصدی را نشان می‌دهد. این بخش که شامل توربین‌ها و موتورهای صنعتی است، یکی از بازارهای هدف اصلی ایران در تعامل با چین محسوب می‌شود. در مقابل، چین ۳۴ میلیارد دلار از این نوع تجهیزات را وارد کرده که رشد ۱۸.۸ درصدی در واردات، نشان‌دهنده نوسازی زیرساخت‌های انرژی در داخل چین است. همگرایی رشد در هر دو بخش صادرات و واردات تجهیزات نیروگاهی، از پویایی فوق‌العاده این صنعت حکایت دارد.

۴. حکمرانی در بازار خودرو و وسایل نقلیه جاده‌ای

صادرات خودرو و وسایل نقلیه جاده‌ای چین در سال ۲۰۲۵ با رشد ۱۲.۵ درصدی به مرز ۲۵۹ میلیارد دلار نزدیک شده است. این جهش آماری در حالی رخ داده که واردات خودرو به چین با افت شدید ۳۳.۵ درصدی به ۴۱ میلیارد دلار کاهش یافته است. این تغییر جهت معنادار، نشان‌دهنده پیروزی برندهای داخلی چین (به ویژه در حوزه خودروهای برقی) بر رقبای خارجی در بازار داخلی و همزمان تصاحب بازارهای جهانی است. تراز تجاری مثبت ۲۱۸ میلیارد دلاری در بخش خودرو، چین را به قطب بی‌رقیب خودروسازی جهان در سال ۲۰۲۵ تبدیل کرده است.

۵. تحول در حوزه ماشین‌آلات تخصصی صنایع

چین در سال ۲۰۲۵ موفق شد صادرات ماشین‌آلات تخصصی (مانند تجهیزات کشاورزی و ساختمانی) را با رشد ۱۸.۶ درصدی به ۱۱۰ میلیارد دلار برساند. این گروه کالایی یکی از بالاترین نرخ‌های رشد را در سبد صادراتی چین داشته که نشان‌دهنده صادرات خدمات مهندسی در قالب کالا به کشورهای مسیر «کمربند و راه” است. واردات چین در این بخش نیز با ۷۰ میلیارد دلار و رشد ۴.۲ درصدی، روندی پایدار را دنبال کرده است. این ثبات در واردات ماشین‌آلات تخصصی، نشان‌دهنده اشباع نسبی تکنولوژیک در برخی صنایع داخلی و تمرکز بر بومی‌سازی ابزارهای تولید است.

شاخص‌های کلیدی بخش ماشین‌آلات ۲۰۲۵	صادرات (میلیارد دلار)	واردات (میلیارد دلار)	رشد صادرات
تجهیزات نیروگاهی (Power Gen)	۶۳.۵	۳۴.۱	۱۲.۸٪+
ماشین‌آلات تخصصی صنعتی	۱۰۹.۵	۶۹.۹	۱۸.۶٪+
وسایل نقلیه جاده‌ای (Road Vehicles)	۲۵۸.۶	۴۱.۳	۱۲.۵٪+
تجهیزات حمل‌ونقل دریایی و هوایی	۷۲.۷	۱۹.۳	۲۴.۷٪+

 

۶. ثبات در محصولات شیمیایی و مشتقات آلی

صادرات محصولات شیمیایی چین در سال ۲۰۲۵ به ۲۷۷ میلیارد دلار رسید که رشد ۵.۵ درصدی را نسبت به سال قبل تجربه کرده است. در این میان، مواد شیمیایی آلی با ۷۴ میلیارد دلار، سهم عمده‌ای از صادرات این بخش را به خود اختصاص داده‌اند. واردات مواد شیمیایی نیز با رقم ۲۲۵ میلیارد دلار، کاهشی ۱.۹ درصدی داشته که نشان‌دهنده افزایش ظرفیت تولید داخلی در مجتمع‌های پتروشیمی چین است. این بخش برای ایران به عنوان یکی از تأمین‌کنندگان مواد پایه پتروشیمی، به دلیل کاهش واردات چین، حاوی پیام‌های استراتژیک برای بازاریابی محصولات پتروشیمی است.

۷. وضعیت کودهای شیمیایی و اقلام دارویی

در بخش محصولات شیمیایی، کودهای شیمیایی با رشد خیره‌کننده ۵۹ درصدی در صادرات، به رقم ۱۳ میلیارد دلار رسیده‌اند که نشان‌دهنده حضور پررنگ چین در بازار نهاده‌های کشاورزی جهان است. همچنین صادرات محصولات پزشکی و دارویی با رشد ۱۱ درصدی به ۲۷ میلیارد دلار افزایش یافته، هرچند چین همچنان ۴۹ میلیارد دلار واردات دارویی دارد. افت ۴.۴ درصدی واردات دارو به چین نشان‌دهنده سیاست‌های سختگیرانه پکن برای بومی‌سازی داروهای پیشرفته و بیوتکنولوژی است. این الگو نشان‌دهنده حرکت چین به سمت خودکفایی در بخش‌های حساس سلامت و کشاورزی است.

۸. تجارت سوخت‌های معدنی و انرژی

چین در سال ۲۰۲۵ با واردات ۴۴۳ میلیارد دلاری سوخت‌های معدنی و روان‌کننده‌ها، همچنان بزرگترین مصرف‌کننده انرژی جهان باقی مانده است، هرچند این رقم افت ۱۲ درصدی داشته است. صادرات سوخت چین (عمدتاً فرآورده‌های پالایشی) نیز با افت ۵.۹ درصدی به ۵۰ میلیارد دلار رسید. در جزئیات این بخش، واردات نفت و مشتقات آن ۳۲۹ میلیارد دلار ثبت شده که نسبت به سال قبل ۹.۵ درصد کاهش یافته است. همچنین واردات زغال‌سنگ با افت سنگین ۳۰.۲ درصدی به ۳۶ میلیارد دلار رسید که نشان‌دهنده تغییر پارادایم انرژی در چین به سمت منابع تجدیدپذیر است.

۹. واردات عظیم سنگ‌های معدنی و فلزات

واردات سنگ‌های معدنی و ضایعات فلزی (Metalliferous ores) با رقم ۳۰۶ میلیارد دلار و رشد ۸.۸ درصدی، یکی از معدود بخش‌های افزایشی در لیست واردات چین است. این رقم نشان‌دهنده عطش بی‌پایان صنایع فولاد و متالورژی چین برای مواد اولیه مرغوب از کشورهایی نظیر استرالیا و برزیل است. صادرات فلزات رنگین توسط چین نیز با رشد ۱۶.۷ درصدی به ۵۴ میلیارد دلار رسیده که نشان‌دهنده قدرت پردازش چین در زنجیره فلزات است. برای ایران، این بخش (به ویژه سنگ مس و سرب) همچنان پایدارترین حوزه برای جذب تقاضای خریداران چینی در سال ۲۰۲۵ محسوب می‌شود.

بخش انرژی و مواد اولیه ۲۰۲۵	صادرات (میلیارد دلار)	واردات (میلیارد دلار)	تغییر واردات
سوخت‌های معدنی و انرژی	۵۰.۴	۴۴۳.۴	۱۲.۰٪-
نفت و فرآورده‌های نفتی	۴۲.۹	۳۲۹.۰	۹.۵٪-
سنگ‌های معدنی و ضایعات فلزی	۴.۴	۳۰۶.۲	۸.۸٪+
زغال‌سنگ و بریکت	۲.۳	۳۶.۵	۳۰.۲٪-

 

۱۰. نوسان در بازار مواد غذایی و حیوانات زنده

تجارت مواد غذایی چین در سال ۲۰۲۵ با صادرات ۷۷ میلیارد دلاری و واردات ۱۱۸ میلیارد دلاری همراه بوده که تراز منفی ۴۱ میلیارد دلاری را ثبت کرده است. واردات غلات با افت شدید ۴۴.۹ درصدی به ۹ میلیارد دلار رسیده که حاکی از بهبود تولیدات کشاورزی داخلی یا مدیریت ذخایر استراتژیک است. صادرات گوشت و فرآورده‌های گوشتی چین رشد ۱۸.۱ درصدی داشته، در حالی که واردات آن به ۲۳ میلیارد دلار کاهش یافته است. این داده‌ها نشان‌دهنده تغییر الگوی مصرف و افزایش توان تولید داخلی در بخش پروتئین‌های حیوانی در جمهوری خلق چین است.

۱۱. وضعیت روغن‌های گیاهی و چربی‌ها

واردات روغن‌های گیاهی و چربی‌های حیوانی به چین در سال ۲۰۲۵ با رشد ۱۶.۸ درصدی به ۱۲.۶ میلیارد دلار رسید که نشان‌دهنده تقاضای بالای صنایع غذایی است. در این میان، واردات چربی‌ها و روغن‌های گیاهی تصفیه شده رشد ۱۲.۶ درصدی را ثبت کرده است. صادرات این محصولات توسط چین نیز با رشد ۱۱.۷ درصدی به ۴.۵ میلیارد دلار رسید که نشان‌دهنده نقش چین در بازصادرات فرآوری شده این محصولات است. این بخش از محدود حوزه‌هایی است که هم در صادرات و هم در واردات، روندی کاملاً صعودی و دو رقمی را در سال ۲۰۲۵ تجربه کرده است.

۱۲. منسوجات و پوشاک؛ کاهش نفوذ سنتی

بخش پوشاک و اکسسوری که زمانی نماد تجارت چین بود، در سال ۲۰۲۵ با افت ۴.۹ درصدی در صادرات مواجه شد و به ۱۵۷ میلیارد دلار رسید. واردات این محصولات به چین نیز با افت ۲.۱ درصدی به ۱۰ میلیارد دلار کاهش یافته که نشان‌دهنده رکود در بازار مصرفی پوشاک برند است. صادرات کفش نیز با افت ۹.۴ درصدی به ۴۶ میلیارد دلار رسید که نشان‌دهنده انتقال بخشی از این صنایع به کشورهای با نیروی کار ارزان‌تر نظیر ویتنام است. چین به وضوح در حال واگذاری بازارهای کالاهای مصرفی ساده و تمرکز بر صادرات کالاهای با تکنولوژی بالا (High-tech) است.

۱۳. محصولات پلاستیکی و لاستیکی

صادرات پلاستیک در اشکال اولیه در سال ۲۰۲۵ با رشد ۶.۵ درصدی به ۳۸.۵ میلیارد دلار رسید، در حالی که واردات آن با افت ۹.۳ درصدی به ۴۰ میلیارد دلار کاهش یافت. این تقاطع آماری نشان‌دهنده رسیدن چین به مرز خودکفایی در تولید پلیمرهای پایه و کاهش نیاز به واردات از کشورهای پتروشیمی‌محور است. صادرات محصولات لاستیکی فرآوری شده نیز با رشد ۱.۹ درصدی به ۳۲ میلیارد دلار رسید. تراز تجاری در بخش محصولات پلاستیکی نهایی (غیر اولیه) با صادرات ۳۰ میلیارد دلاری، همچنان به شدت به نفع چین سنگین است.

۱۴. فلزات آهنی و غیرآهنی

صادرات آهن و فولاد چین در سال ۲۰۲۵ با رشد ۲.۳ درصدی به ۹۱ میلیارد دلار رسید که علیرغم محدودیت‌های زیست‌محیطی داخلی، رقم قابل توجهی است. واردات فولاد به چین نیز با افت ۴.۶ درصدی به ۳۲ میلیارد دلار کاهش یافت که نشان‌دهنده اشباع بازار داخلی و کاهش فعالیت‌های ساخت‌وساز سنگین است. در بخش فلزات غیرآهنی، صادرات با رشد ۱۶.۷ درصدی به ۵۴ میلیارد دلار جهش کرد، در حالی که واردات این فلزات با ۸۲ میلیارد دلار، رشد ۲.۸ درصدی داشت. این داده‌ها نشان‌دهنده تمرکز چین بر فلزات استراتژیک مورد نیاز در صنایع های‌تک و باتری‌سازی است.

صنایع فلزی و پلاستیک ۲۰۲۵	صادرات (میلیارد دلار)	واردات (میلیارد دلار)	تغییر صادرات
آهن و فولاد	۹۱.۰	۳۲.۵	۲.۳٪+
فلزات غیرآهنی	۵۳.۷	۸۲.۵	۱۶.۷٪+
پلاستیک در اشکال اولیه	۳۸.۵	۳۹.۷	۶.۵٪+
منسوجات و پارچه	۱۴۲.۹	۱۰.۴	۰.۷٪+

 

۱۵. تجهیزات اداری و پردازش داده‌ها

صادرات ماشین‌آلات اداری و تجهیزات پردازش داده (کامپیوتر و سرور) در سال ۲۰۲۵ با رقم ۲۰۹ میلیارد دلار، با افت اندک ۱.۳ درصدی مواجه شد. در مقابل، واردات این تجهیزات به چین با رشد ۱۷.۲ درصدی به ۹۹ میلیارد دلار رسید که نشان‌دهنده نیاز مبرم مراکز داده چین به تراشه‌های پیشرفته وارداتی است. این بخش یکی از حساس‌ترین حوزه‌های تجاری چین تحت تأثیر تحریم‌های تکنولوژیک غرب است. تراز تجاری ۱۱۰ میلیارد دلاری مثبت در این بخش نشان می‌دهد که چین همچنان کارخانه اصلی تولید سخت‌افزار جهان در سال ۲۰۲۵ باقی مانده است.

۱۶. تجهیزات مخابراتی و صوتی-تصویری

بخش تجهیزات مخابراتی چین (شامل گوشی‌های هوشمند و زیرساخت‌های شبکه) در سال ۲۰۲۵ صادراتی بالغ بر ۳۱۰ میلیارد دلار را ثبت کرد که رشد ناچیز ۰.۴ درصدی داشت. واردات در این حوزه نیز با رشد ۹.۲ درصدی به ۵۱ میلیارد دلار رسید که نشان‌دهنده پیچیدگی زنجیره تأمین و نیاز به قطعات های‌تک خارجی است. علیرغم ثبات در میزان صادرات، حجم ۳۱۰ میلیارد دلاری این بخش، آن را به یکی از بزرگترین گروه‌های کالایی در تراز تجاری چین تبدیل کرده است. این صنعت به شدت تحت تأثیر بازآرایی زنجیره ارزش در جنوب شرق آسیا و انتقال برخی خطوط تولید قرار دارد.

۱۷. ابزارهای علمی و کنترل دقیق

صادرات ابزارهای علمی، اپتیک و تجهیزات کنترل دقیق در سال ۲۰۲۵ با رشد ۷.۲ درصدی به ۵۲ میلیارد دلار افزایش یافت. واردات این اقلام نیز با رقم ۵۵ میلیارد دلار و رشد ۱.۶ درصدی، یکی از ترازهای تجاری نزدیک به صفر (هم سطح) را در سبد کالایی چین ایجاد کرده است. این موضوع نشان‌دهنده رقابت تنگاتنگ چین با کشورهای پیشرفته اروپایی و ژاپن در حوزه ابزارهای دقیق و آزمایشگاهی است. وابستگی ۵۵ میلیارد دلاری چین به واردات این ابزارها، پاشنه آشیل تکنولوژیک این کشور در صنایع با دقت بالا محسوب می‌شود.

۱۸. محصولات متفرقه صنعتی و مبلمان

بخش مبلمان و قطعات وابسته در سال ۲۰۲۵ با افت ۵.۵ درصدی صادرات، به رقم ۷۵ میلیارد دلار رسید که تحت تأثیر کاهش تقاضا در بازارهای مسکن جهانی است. کالاهای سفری و کیف و چمدان نیز با افت سنگین ۱۳.۴ درصدی در صادرات به ۳۰ میلیارد دلار کاهش یافتند. واردات این نوع کالاهای متفرقه به چین نیز مجموعاً ۱۲۴ میلیارد دلار بوده که نسبت به سال قبل تقریباً ثابت مانده است. این داده‌ها نشان‌دهنده شیفت مصرف‌کنندگان جهانی از کالاهای بادوام خانگی به سمت کالاهای تکنولوژیک یا هزینه‌کرد در بخش خدمات است.

۱۹. محصولات چرمی و پاپوش‌ها

صادرات چرم و مصنوعات چرمی چین در سال ۲۰۲۵ با افت ۱.۸ درصدی به ۲.۷ میلیارد دلار رسید که نشان‌دهنده کوچک شدن این صنعت سنتی است. واردات چرم به چین نیز با افت شدید ۲۰.۵ درصدی به ۲ میلیارد دلار کاهش یافته که ناشی از کاهش تولید داخلی محصولات چرمی برای صادرات است. در بخش پاپوش‌ها(Footwear) ، صادرات ۴۶ میلیارد دلاری با افت ۹.۴ درصدی، زنگ خطر را برای صنایع سبک چین به صدا درآورده است. این روند کاهشی در واردات و صادرات چرم، نشان‌دهنده تغییر ساختار صنعتی چین و خروج از صنایع با آلایندگی بالا و ارزش افزوده پایین است.

۲۰. جمع‌بندی ساختار کالایی و افق پیش‌رو

تحلیل نهایی داده‌های سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که تجارت خارجی چین به طور کامل از کالاهای مصرفی ساده (منسوجات، کیف و مبلمان) به سمت کالاهای سرمایه‌ای (خودرو، ماشین‌آلات و صنایع نیروگاهی) تغییر جهت داده است. بخش «تجهیزات الکتریکی و قطعات آن” با صادرات ۶۹۴ میلیارد دلاری و رشد ۱۳.۸ درصدی، به تنهایی وزن سنگینی در موفقیت تجاری چین ایفا کرده است. برای سازمان توسعه تجارت ایران، تمرکز بر واردات ماشین‌آلات صنعتی (بخش ۷) و صادرات فلزات غیرآهنی و مواد معدنی (بخش ۲) استراتژیک‌ترین حوزه‌های تعامل با چین در سال ۲۰۲۶ خواهد بود.

محصولات پیشرفته و تکنولوژی ۲۰۲۵	صادرات (میلیارد دلار)	واردات (میلیارد دلار)	رشد صادرات
تجهیزات الکتریکی و قطعات	۶۹۴.۰	۵۶۹.۲	۱۳.۸٪+
تجهیزات مخابراتی و صوتی	۳۱۰.۴	۵۱.۰	۰.۴٪+
ماشین‌آلات اداری و پردازش داده	۲۰۸.۶	۹۸.۷	۱.۳٪-
ابزارهای علمی و اپتیک	۵۲.۴	۵۴.۶	۷.۲٪+

 

حجم تجارت چین در سال ۲۰۲۵ براساس تقسیم بندی شاخص‌های کلان تجارت

تسلط تجارت عادی در ساختار اقتصادی چین

تجارت عادی (Ordinary Trade) با حجم صادرات ۲,۴۶۵ میلیارد دلار، همچنان ستون فقرات اقتصاد چین در سال ۲۰۲۵ محسوب می‌شود. این بخش که نشان‌دهنده کالاهای تولید شده با زنجیره ارزش داخلی است، رشد ۵.۴ درصدی را در صادرات ثبت کرده اما در بخش واردات با افت ۴.۲ درصدی به ۱,۵۴۶ میلیارد دلار رسیده است. این شکاف نشان‌دهنده موفقیت چین در بومی‌سازی زنجیره تأمین و کاهش وابستگی به واردات مستقیم برای نیازهای داخلی است. سهم بالای تجارت عادی در کل مبادلات، حاکی از بلوغ صنعتی چین و توانایی این کشور در تولید کالاهایی با ارزش افزوده کامل در داخل مرزها است.

پویایی در حوزه پردازش و مونتاژ

بخش پردازش و مونتاژ کالا در سال ۲۰۲۵ عملکرد بسیار پویایی داشته و صادرات آن با رشد ۱۹.۴ درصدی به ۸۳ میلیارد دلار رسیده است. در همین راستا، واردات قطعات برای مونتاژ نیز رشد ۱۳.۳ درصدی را تجربه کرده و به ۹۶ میلیارد دلار بالغ شده است. تراز تجاری در این بخش به نفع واردات است که ماهیت «کارخانه‌ای” این شیوه تجاری را تأیید می‌کند؛ جایی که قطعات وارد و پس از مونتاژ صادر می‌شوند. رشد دورقمی در هر دو سوی این بخش، نشان‌دهنده اعتماد مجدد شرکت‌های بین‌المللی به زیرساخت‌های لجستیکی چین برای تولیدات نهایی است.

تحلیل راهبردی پردازش با مواد وارداتی

شیوه تجاری «پردازش با مواد وارداتی» (Processing with Imported Materials) با صادرات ۶۵۳ میلیارد دلاری، یکی از ارکان اصلی ارزآوری چین در سال ۲۰۲۵ بوده است. این بخش رشد ملایم ۲.۷ درصدی در صادرات را ثبت کرده، اما واردات مواد اولیه برای این منظور با جهش ۱۱.۸ درصدی به ۳۵۸ میلیارد دلار رسیده است. این افزایش واردات نشان‌دهنده انبارسازی مواد واسطه‌ای و آماده‌سازی صنایع برای جهش صادراتی در سال آتی میلادی است. این مدل تجاری، چین را به گرهی ناگسستنی در زنجیره ارزش جهانی تبدیل کرده که مواد خام را به کالاهای پیشرفته تبدیل می‌کند.

شاخص‌های کلان شیوه‌های تجاری ۲۰۲۵	صادرات (میلیارد دلار)	واردات (میلیارد دلار)	تغییر صادرات
تجارت عادی (Ordinary Trade)	۲,۴۶۵	۱,۵۴۶	۵.۴٪+
پردازش با مواد وارداتی	۶۵۳	۳۵۸	۲.۷٪+
پردازش و مونتاژ	۸۳	۹۶	۱۹.۴٪+
کالاهای لجستیکی (مناطق ویژه)	۲۸۸	۳۳۲	۹.۷٪+

 

نقش مناطق ویژه گمرکی و لجستیک

لجستیک کالا در مناطق تحت نظارت ویژه گمرکی چین در سال ۲۰۲۵ رشدی پایدار داشته و حجم صادرات از این مناطق به ۲۸۸ میلیارد دلار رسیده است. این بخش با رشد ۹.۷ درصدی در صادرات و ۵.۳ درصدی در واردات، نشان‌دهنده کارآمدی مناطق آزاد و پردازش صادرات در تسهیل تجارت بین‌الملل است. واردات تجهیزات به این مناطق ویژه نیز رشد چشمگیر ۴۲.۴ درصدی داشته که حاکی از توسعه زیرساخت‌ها و ورود ماشین‌آلات نوین به این نواحی است. این مناطق به عنوان پیشران‌های نوین تجارت، نقش کلیدی در کاهش هزینه‌های تمام‌شده کالا برای صادرکنندگان چینی ایفا می‌کنند.

انقباض در تجارت مرزی و سرمایه‌گذاری خارجی

تجارت مرزی چین در سال ۲۰۲۵ با رکود مواجه شده و صادرات در این بخش با افت ۱۱ درصدی به ۴۶ میلیارد دلار کاهش یافته است. همچنین واردات تجهیزات و موادی که به عنوان «سرمایه‌گذاری توسط شرکت‌های با سرمایه خارجی” وارد چین می‌شد، افت سنگین ۳۶.۱ درصدی را ثبت کرده است. این کاهش نشان‌دهنده تغییر در مدل سرمایه‌گذاری خارجی در چین، از ورود تجهیزات فیزیکی به سمت سرمایه‌گذاری در حوزه‌های خدماتی و دیجیتال است. همچنین، کاهش تجارت مرزی می‌تواند ناشی از سخت‌گیری‌های نظارتی یا انتقال بخشی از مبادلات خرد به پلتفرم‌های تجارت الکترونیک فرامرزی باشد.

جهش در پروژه‌های قراردادی برون‌مرزی

صادرات مرتبط با پروژه‌های قراردادی (Contracting Projects) در سال ۲۰۲۵ با رشد خیره‌کننده ۴۴.۵ درصدی به ۱۸ میلیارد دلار رسید. این جهش آماری نشان‌دهنده رونق پروژه‌های مهندسی و ساخت‌وساز چین در خارج از مرزها، به ویژه در کشورهای عضو طرح «کمربند و راه” است. چین با صادرات ماشین‌آلات و مصالح ساختمانی در قالب این قراردادها، توان فنی خود را به بازارهای جهانی صادر می‌کند. موفقیت در این بخش، علاوه بر درآمد ارزی، نفوذ استراتژیک پیمانکاران چینی را در پروژه‌های زیرساختی بین‌المللی به شدت افزایش داده است.

وضعیت شیوه‌های خاص تجاری ۲۰۲۵	ارزش (میلیارد دلار)	نرخ تغییر	وضعیت تراز
پروژه‌های قراردادی (صادرات)	۱۸.۱	۴۴.۵٪+	کاملاً مثبت
تجارت مرزی (صادرات)	۴۶.۱	۱۱.۰٪-	کاهشی
واردات تجهیزات مناطق ویژه	۶.۷	۴۲.۴٪+	رشد سرمایه‌گذاری
پردازش برون‌مرزی (Outward)	۱.۹	۷۳.۹٪+	رشد برون‌سپاری

 

رشد فرآوری برون‌مرزی و کالاهای اجاره‌ای

یکی از نکات جالب توجه در گزارش ۲۰۲۵، رشد ۷۳.۹ درصدی صادرات و ۸۷.۳ درصدی واردات در بخش «پردازش برون‌مرزی است. اگرچه حجم این تجارت با حدود ۵ میلیارد دلار کوچک است، اما نرخ رشد بالای آن نشان‌دهنده تمایل شرکت‌های چینی به ارسال مواد به خارج برای فرآوری و بازگرداندن آن‌ها است. همچنین تجارت کالاهای اجاره‌ای (Lease) با صادرات ۵.۵ میلیارد دلاری، رشد ۱۳.۶ درصدی را ثبت کرده است. این الگوها نشان‌دهنده پیچیده‌تر شدن رفتارهای تجاری چین و استفاده از ابزارهای متنوع مالی و عملیاتی در مبادلات بین‌المللی است.

انبارداری گمرکی و مدیریت توزیع

تجارت از طریق انبارهای گمرکی (Customs Warehousing) در سال ۲۰۲۵ شاهد صادرات ۸۵ میلیارد دلاری با رشد ۶.۵ درصدی بوده است. در مقابل، واردات به این انبارها با رقم ۲۱۶ میلیارد دلار، رشدی بسیار ناچیز (۰.۱ درصد) داشته که نشان‌دهنده مدیریت دقیق موجودی کالا در بنادر چین است. این انبارها به عنوان نقاط ثقل توزیع کالا، به چین اجازه می‌دهند تا نوسانات تقاضای جهانی را مدیریت کرده و کالاهای وارداتی را در زمان مناسب به بازار داخلی تزریق کنند. ثبات در واردات این بخش، نشان‌دهنده اشباع نسبی مخازن و تمرکز بر ترخیص کالاهای موجود است.

کمک‌های بین‌المللی و کالاهای معاف از عوارض

در بخش کمک‌های بین‌المللی و هدایای دولتی، صادرات چین با افت ۳.۶ درصدی به حدود ۵۳۲ میلیون دلار رسیده است، اما واردات در این بخش رشد ۴۴۳ درصدی را تجربه کرد. همچنین واردات کالاهای معاف از عوارض (Duty-free) با رقم ۲ میلیارد دلار، کاهشی ۱۸.۱ درصدی داشته که نشان‌دهنده تغییر در سیاست‌های حمایتی یا الگوی مصرف کالاهای خاص است. این بخش‌ها اگرچه سهم کوچکی از تجارت ۶.۳ تریلیون دلاری چین دارند، اما نشان‌دهنده تعاملات دیپلماتیک و سیاست‌های تشویقی گمرک در موارد خاص هستند.

جمع‌بندی ساختار کلان تجارت ۲۰۲۵

به طور کلی، ساختار کلان تجارت چین در سال ۲۰۲۵ از یک سو بر «تجارت عادی» برای حفظ استقلال اقتصادی و از سوی دیگر بر «مناطق ویژه لجستیکی» برای حفظ سرعت مبادلات تکیه دارد. تراز تجاری مثبت در اکثر شیوه‌های تجاری، به ویژه در تجارت عادی و پردازش مواد، قدرت ارزی چین را در سطح بین‌المللی تثبیت کرده است. برای سازمان توسعه تجارت ایران، درک این شیوه‌ها (به ویژه رشد پروژه‌های قراردادی و لجستیک مناطق ویژه) کلید تدوین راهبردهای نوین برای همکاری‌های صنعتی و زیرساختی با جمهوری خلق چین در سال ۲۰۲۶ خواهد بود.

مقایسه تراز شیوه‌های اصلی تجاری	صادرات (میلیارد دلار)	واردات (میلیارد دلار)	تراز (میلیارد دلار)
مجموع کل	۳,۷۷۲	۲,۵۸۳	۱,۱۸۹+
سهم تجارت عادی	۲,۴۶۵	۱,۵۴۶	۹۱۹+
سهم پردازش (مجموع)	۷۳۶	۴۵۵	۲۸۱+
سایر شیوه‌ها	۵۷۱	۵۸۲	۱۱-

 

دیتای کامل تجارت چین در سال ۲۰۲۵ – براساس قطب‌های تجاری کشور چین

استان گوانگ‌دونگ؛ رتبه نخست حجم تجارت در چین استان گوانگ‌دونگ با ثبت ۸۴۳.۳ میلیارد دلار صادرات، همچنان بزرگترین صادرکننده در کل کشور چین محسوب می‌شود. این استان در بخش واردات نیز با رقم ۴۸۳.۵ میلیارد دلار پیشتاز است، هرچند نرخ رشد صادرات آن (۱.۹٪) نسبت به سایر قطب‌ها کندتر شده است. شهر شنژن در این استان با ۳۸۲.۷ میلیارد دلار صادرات، به تنهایی وزنی معادل کل صادرات بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته را در کارنامه تجاری خود ثبت کرده است.

استان شاندونگ؛ ستون فقرات تجارت در شمال چین استان شاندونگ با عملکردی پایدار در سال ۲۰۲۵، موفق به ثبت ۳۰۲.۱ میلیارد دلار صادرات و ۱۹۱.۲ میلیارد دلار واردات شده است. این استان رشد ۳.۵ درصدی در صادرات را تجربه کرده و شهر چینگ‌دائو با ۷۵.۷ میلیارد دلار صادرات، اصلی‌ترین موتور محرک آن بوده است. شاندونگ به دلیل تنوع در صنایع تولیدی و زیرساخت‌های بندری قوی، رتبه بسیار بالایی در لیست ارسالی شما و در ساختار کلان تجارت چین دارد.

شهرداری پکن؛ کانون واردات و مدیریت کلان انرژی پکن الگوی تجاری متفاوتی نسبت به سایر استان‌ها دارد و با واردات سنگین ۳۵۸.۳ میلیارد دلاری، بزرگترین خریدار کالا در لیست شماست. صادرات این شهر ۸۷.۸ میلیارد دلار ثبت شده که نشان‌دهنده تمرکز پایتخت بر جذب منابع، انرژی و تکنولوژی‌های وارداتی برای کل کشور است. منطقه ویژه اقتصادی پکن (ETDZ) با رشد خیره‌کننده ۲۵.۹ درصدی در صادرات، یکی از پویاترین بخش‌های اداری و صنعتی در شمال چین طی سال ۲۰۲۵ بوده است.

استان هبی و جهش استراتژیک منطقه شیونگان استان هبی با صادرات ۵۴.۹ میلیارد دلار و رشد چشمگیر ۱۸.۸ درصدی در واردات، نقشی کلیدی در بازسازی زنجیره تأمین شمال چین ایفا کرده است. نکته شگفت‌انگیز در آمار، منطقه جدید شیونگان (Xiong’an) است که با صادرات ۱.۵۹ میلیارد دلار، رشد ۲۸۲ درصدی را تجربه کرده است. این منطقه با واردات ۸.۴ میلیارد دلاری که رشدی چند هزار درصدی داشته، نشان‌دهنده تمرکز بی‌سابقه دولت بر توسعه زیرساخت‌های نوین صنعتی در این ناحیه است.

استان هوبئی؛ مرکز رشد نوین در میانه چین استان هوبئی با ثبت ۸۱.۲ میلیارد دلار صادرات و رشد قوی ۱۹ درصدی، یکی از موفق‌ترین استان‌های داخلی چین در سال ۲۰۲۵ بوده است. مرکز این استان، شهر ووهان، با صادرات ۴۱.۴ میلیارد دلار و واردات ۲۲ میلیارد دلار، نقش قلب تپنده لجستیکی در مرکز چین را ایفا می‌کند. رشد دورقمی صادرات و واردات در این استان نشان‌دهنده انتقال بخشی از توان تولیدی چین از مناطق ساحلی به سمت استان‌های مرکزی و داخلی است.

تحلیل اختصاصی دلتای رود یانگ‌تسه (YRD)

بخش اول: ججیانگ و جیانگسو؛ دو ابرقدرت صادراتی استان ججیانگ با صادرات ۵۸۴.۷ میلیارد دلار و جیانگسو با ۵۵۳.۳ میلیارد دلار، قدرتمندترین بلوک تجاری شرق چین را در آمار شما تشکیل می‌دهند. ججیانگ با تکیه بر شهر نینگبو (۱۳۷ میلیارد دلار صادرات) و جیانگسو با تکیه بر شهر سوژو (۲۴۶.۱ میلیارد دلار صادرات)، نیمی از تراز تجاری مثبت چین را تأمین می‌کنند. این دو استان با رشد صادراتی بین ۶ تا ۸ درصد، مرکز اصلی تولید تجهیزات برقی، سلول‌های خورشیدی و ماشین‌آلات پیشرفته هستند.

بخش دوم: شانگهای؛ گلوگاه لجستیکی و مالی شرق شهرداری شانگهای با صادرات ۲۸۱.۶ میلیارد دلار و واردات ۳۴۸.۷ میلیارد دلار، نقطه اتصال اصلی دلتای یانگ‌تسه به بازارهای جهانی در سال ۲۰۲۵ است. صادرات شانگهای رشد ۱۰.۲ درصدی داشته که عمدتاً ناشی از فعالیت‌های فوق‌سنگین در منطقه جدید پودونگ با صادرات ۱۵۶.۶ میلیارد دلار است. شانگهای به عنوان تنها منطقه در دلتا که وارداتش از صادرات پیشی گرفته، نقشی کلیدی در تأمین کالاهای واسطه‌ای برای کارخانه‌های جیانگسو و ججیانگ دارد.

بخش سوم: آنخویی؛ سریع‌ترین نرخ رشد در منطقه دلتا استان آنخویی با صادرات ۹۵.۳ میلیارد دلار و واردات ۴۶.۳ میلیارد دلار، پدیده نوظهور منطقه دلتای رود یانگ‌تسه در گزارش سال ۲۰۲۵ محسوب می‌شود. این استان با رشد ۱۷.۲ درصدی صادرات، عملاً بالاترین پویایی را در میان چهار استان منطقه دلتا به خود اختصاص داده است. شهرهای هفی و ووهو در این استان با تمرکز بر صنایع خودرویی و های‌تک، به ترتیب با ۲۲.۹ و ۳۶ درصد رشد صادرات، آنخویی را به یک قدرت صنعتی جدید تبدیل کرده‌اند.

محبوب‌ترین کالاهای صادراتی کشور چین در سال ۲۰۲۵

ساختار تجارت خارجی چین در سال ۲۰۲۵ نشان‌دهنده یک تحول بنیادین از صنایع سنتی به سمت تکنولوژی‌های نوظهور و انرژی‌های پاک است. این کشور با تکیه بر زنجیره تأمین یکپارچه خود موفق شده است بازارهای جهانی را در حوزه‌های استراتژیک به کنترل درآورد. تحلیل آماری کالاهای صادراتی نشان می‌دهد که چین دیگر تنها صادرکننده کالاهای مصرفی ارزان نیست، بلکه به قطب اصلی تولید قطعات پیشرفته الکترونیکی و خودروهای نسل جدید تبدیل شده است.

در میان گروه‌های کالایی، محصولات مکانیکی و الکتریکی با سهمی تعیین‌کننده، ستون فقرات اقتصاد صادراتی چین را تشکیل می‌دهند. رشد خیره‌کننده در بخش خودروهای برقی و باتری‌های لیتیومی نشان‌دهنده سرمایه‌گذاری سنگین این کشور در حوزه پایداری و انرژی‌های نو است. این تغییر پارادایم باعث شده تا کالاهای با ارزش افزوده بالا جایگزین محصولات نساجی و پوشاک در رتبه‌های نخست جدول صادرات شوند.

داده‌های سال ۲۰۲۵ برتری قاطع بخش «Hi-tech” را با رشدی دورقمی به تصویر می‌کشند که ناشی از تقاضای فزاینده برای نیمه‌هادی‌ها و مدارهای مجتمع است. چین با مدیریت هوشمندانه هزینه‌های تولید و ارتقای کیفیت فنی، توانسته است در بازارهای رقابتی اروپا و آمریکا سهم خود را به‌ویژه در صنایع دریایی و تجهیزات مخابراتی افزایش دهد. این روند نوسازی صنعتی، تاب‌آوری تجاری چین را در برابر نوسانات بازارهای جهانی به شکل قابل توجهی تقویت کرده است.

نکته حائز اهمیت در آمار پیش رو، ظهور «سه گانه جدید” شامل خودروهای برقی، باتری‌ها و محصولات فوتوولتائیک است که جهشی تاریخی را تجربه کرده‌اند. در حالی که صادرات برخی کالاهای سنتی مانند اسباب‌بازی یا محصولات چرمی با کاهش مواجه بوده، صادرات کشتی‌های اقیانوس‌پیما و خودروهای مسافربری رکوردهای جدیدی را جابه‌جا کرده است. جدول زیر با تبدیل دقیق واحدها از یوان به دلار، ۳۰ مورد از باارزش‌ترین اقلام و گروه‌های صادراتی چین را معرفی می‌کند.

جدول محبوب‌ترین کالاهای صادراتی کشور چین – ۲۰۲۵

رتبه	شرح کالا (Commodity)	ارزش (میلیارد یوان)	درصد تغییر
۱	محصولات مکانیکی و الکتریکی (Mechanical and electrical)	۲۳,۰۱۸	۱۲.۲+
۲	محصولات با فناوری بالا (Hi-tech products)	۹,۴۷۹	۱۶.۷+
۳	تجهیزات کامپیوتری و مخابراتی	۴,۸۱۸	۸.۸+
۴	قطعات الکترونیکی (Electronic components)	۳,۱۳۱	۳۴.۸+
۵	محصولات الکترونیکی (Electronic)	۲,۹۹۷	۳۷.۳+
۶	مدارهای مجتمع الکترونیکی (IC)	۲,۰۱۹	۴۷.۸+
۷	ماشین‌آلات پردازش داده‌های خودکار	۲,۰۳۱	۶.۰+
۸	«سه گانه جدید” (New trio)	۱,۷۹۱	۶۲.۱+
۹	محصولات پوشاک و ملزومات (Garments)	۱,۵۱۲	۱۰.۲-
۱۰	خودروهای موتوری (Motor vehicles)	۱,۴۲۵	۷۱.۶+
۱۱	منسوجات (Textile yarn, fabrics)	۱,۴۲۶	۴.۲-
۱۲	لباس (Garments – زیرمجموعه)	۱,۳۲۶	۱۰.۱-
۱۳	مواد فرهنگی (Culture products)	۱,۲۹۷	۵.۶-
۱۴	گوشی‌های تلفن همراه (Mobile phones)	۱,۲۱۷	۱۰.۶+
۱۵	محصولات کشاورزی (Agriculture products)	۱,۰۴۲	۰.۴+
۱۶	خودروهای مسافربری (Passenger cars)	۱,۰۷۹	۸۰.۰+
۱۷	محصولات پلاستیکی (Plastic articles)	۱,۰۴۶	۲.۲-
۱۸	قطعات و لوازم جانبی خودرو	۹۵۷	۰.۵-
۱۹	لوازم خانگی برقی (Electric appliances)	۹۶۲	۶.۹-
۲۰	محصولات فولادی و آهنی	۸۲۶	۷.۸+
۲۱	مواد غذایی (Food)	۸۱۰	۰.۴+
۲۲	انباره‌های الکتریکی (Electric accumulators)	۷۹۸	۲۳.۴+
۲۳	باتری‌های لیتیوم-ایون	۷۶۷	۲۵.۳+
۲۴	خودروهای برقی (Electric vehicles)	۷۲۲	۱۴۹.۵+
۲۵	پارچه‌های نساجی (Textile fabrics)	۷۰۰	۳.۴-
۲۶	ماشین‌آلات عمومی (General machines)	۶۸۱	۳.۷+
۲۷	مبلمان و قطعات آن	۶۳۷	۸.۶-
۲۸	محصولات نساجی (Textile products)	۵۷۹	۵.۱-
۲۹	کشتی‌ها (Ships)	۵۵۱	۲۵.۱+
۳۰	صفحات نمایش تخت (Flat panel display)	۴۸۶	۱۶.۴+

 

محبوب‌ترین کالاهای وارداتی کشور چین در سال ۲۰۲۵

تجارت خارجی چین در سال ۲۰۲۵ در بخش واردات، بازتابی از استراتژی «چرخش به داخل» و تقویت بنیان‌های تکنولوژیک این کشور است. آمارها نشان می‌دهند که چین بیش از هر زمان دیگری بر واردات نهاده‌های تولید، انرژی و قطعات استراتژیک تمرکز کرده تا چرخ‌های عظیم صنعت خود را در تراز جهانی به حرکت درآورد. این رویکرد هوشمندانه، توازن دقیقی میان تأمین امنیت غذایی و انباشت دانش فنی در بخش‌های پیشرفته ایجاد کرده است.

بررسی عمیق داده‌های سال ۲۰۲۵ نشان‌دهنده اشتهای سی‌ناپذیر چین برای مواد اولیه و سنگ‌های معدنی است که به عنوان محرک اصلی زیرساخت‌های ملی عمل می‌کنند. واردات سنگ آهن و مس، در کنار منابع عظیم انرژی نظیر نفت خام و گاز طبیعی، ستون‌های اصلی سبد وارداتی را تشکیل می‌دهند. این حجم بالای واردات مواد خام، گویای آن است که چین همچنان به دنبال حفظ برتری خود در صنایع سنگین و ساخت‌وسازهای پیشرفته است.

در بخش فناوری‌های برتر، واردات مدارهای مجتمع و قطعات الکترونیکی رکوردهای جدیدی را ثبت کرده است که نشان‌دهنده نقش محوری چین در زنجیره ارزش جهانی محصولات دیجیتال است. با وجود تلاش‌ها برای خودکفایی، نیاز به قطعات با های-تک برای تولید محصولاتی که مجدداً صادر می‌شوند، همچنان بالاست. این تعامل دوطرفه تجاری، چین را به یک گره غیرقابل حذف در شبکه جهانی تکنولوژی تبدیل کرده است.

در نهایت، نوسانات در واردات محصولات کشاورزی و مواد غذایی، نشان‌دهنده مدیریت دقیق ذخایر استراتژیک و پاسخ به تغییرات سبک زندگی مصرف‌کنندگان چینی است. کاهش واردات در برخی بخش‌های خودرویی و کالاهای نهایی مصرفی، حکایت از تقویت تولید ملی و جایگزینی کالاهای داخلی با نمونه‌های خارجی دارد. جدول زیر ۳۰ قلم از برترین کالاها و گروه‌های وارداتی چین را بر اساس ارزش میلیارد دلاری و به ترتیب نزولی نمایش می‌دهد.

جدول محبوب‌ترین کالاهای وارداتی کشور چین – ۲۰۲۵

رتبه	شرح کالا (Commodity)	ارزش واردات (میلیارد دلار)	درصد تغییر
۱	محصولات مکانیکی و الکتریکی (کل)	۱۰۳۵	۹.۱+
۲	محصولات با فناوری بالا (Hi-tech)	۸۲۳	۱۳.۶+
۳	قطعات الکترونیکی (Electronic components)	۴۷۳	۱۵.۶+
۴	محصولات الکترونیکی (Electronic)	۴۷۱	۱۵.۷+
۵	مدارهای مجتمع الکترونیکی (IC)	۴۲۴	۱۶.۸+
۶	نفت خام (Crude petroleum oils)	۲۹۷	۳.۷+
۷	معادن و سنگ‌های فلزی (Metal mines and ores)	۲۷۲	۲۳.۳+
۸	محصولات کشاورزی (Agriculture products)	۲۰۷	۱.۸+
۹	مواد غذایی (Food)	۱۸۵	۰.۸-
۱۰	تجهیزات کامپیوتری و مخابراتی	۱۴۸	۱۸.۵+
۱۱	سنگ آهن و کنسانتره آن	۱۲۳	۹.۴+
۱۲	ماشین‌آلات پردازش داده‌های خودکار	۹۴	۱۸.۱+
۱۳	کنسانتره و سنگ مس	۸۳	۳۴.۹+
۱۴	تولید یکپارچه کامپیوتری	۷۰	۰.۲+
۱۵	گاز طبیعی (Natural gases)	۵۷	۰.۰
۱۶	مس تصفیه نشده و محصولات مسی	۵۴	۶.۰-
۱۷	دانه سویا (Soya beans)	۵۰	۴.۷+
۱۸	علوم و فناوری‌های زیستی (Life sciences)	۵۲	۳.۶+
۱۹	داروها و محصولات دارویی	۴۹	۵.۴+
۲۰	مواد شیمیایی آلی پایه	۴۷	۴.۲+
۲۱	تجهیزات ساخت نیمه‌هادی‌ها	۴۵	۲.۷-
۲۲	ابزارهای اندازه‌گیری و کنترلی	۴۱	۰.۴+
۲۳	پلاستیک در اشکال اولیه	۴۰	۱۰.۳-
۲۴	صفحات نمایش تخت (Flat panel display)	۳۸	۸.۸-
۲۵	هوافضا (Aerospaces)	۳۸	۲۸.۲+
۲۶	زغال‌سنگ و لیگنیت	۳۶	۰.۴-
۲۷	تجهیزات الکتریکی (Electrical equipments)	۳۵	۴.۰+
۲۸	ماشین‌آلات ساخت SC و مدارهای مجتمع	۳۵	۸.۶-
۲۹	محصولات خمیر کاغذ و کاغذ	۲۸	۸.۴-
۳۰	فرآورده‌های نفتی تصفیه شده	۲۴	۱.۷-

 

گزارش اختصاصی تجارت ایران با چین در سال ۲۰۲۵ – به تفکیک حجم ماهیانه (اعداد به سمت رند شدن گرد شده‌اند)

ژانویه ۲۰۲۵

در ماه ژانویه، کل حجم تجارت میان چین و ایران به ۱,۳۴۶,۹۷۷,۰۰۰ دلار رسید که نشان‌دهنده‌ی آغاز سالی پرقدرت در مبادلات دو کشور است. از این میزان، صادرات چین به ایران ۹۳۶,۷۳۹,۰۰۰ دلار بوده که بخش عمده‌ای از مبادلات را تشکیل می‌دهد. در مقابل، واردات چین از ایران ۴۱۰,۲۳۸,۰۰۰ دلار ثبت شده است. سهم چین در تأمین کالاهای صنعتی و مصرفی برای ایران در این ماه قابل‌توجه بود. تراز تجاری به سود چین باقی ماند.

فوریه ۲۰۲۵

در فوریه، حجم کل تجارت دو کشور به ۸۶۶,۸۶۳,۰۰۰ دلار کاهش یافت که معمولاً به دلیل تعطیلات سال نوی چینی طبیعی است. در این ماه، صادرات چین به ایران ۵۳۷,۳۵۶,۰۰۰ دلار برآورد شد. همچنین واردات چین از ایران ۳۲۹,۵۰۷,۰۰۰ دلار بود که نسبت به ماه قبل افتی جزئی داشت. افت نسبی حجم کلی، بیشتر ناشی از کاهش صادرات چین بود. با وجود این، سطح مبادلات همچنان در محدوده‌ی بالایی حفظ شد.

مارس ۲۰۲۵

در ماه مارس، روند تجارت صعودی شد و مجموع مبادلات چین و ایران به ۹۰۷,۶۰۴,۰۰۰ دلار افزایش یافت. از این رقم، صادرات چین به ایران ۶۸۷,۵۸۲,۰۰۰ دلار و واردات چین از ایران ۲۲۰,۰۲۲,۰۰۰ دلار گزارش شد. سهم صادرات چین رشد محسوسی داشت که احتمالاً ناشی از ازسرگیری فعالیت‌های صنعتی پس از تعطیلات بود. واردات چین از ایران در این ماه کاهش یافت و موجب گسترش شکاف تراز تجاری به سود چین شد.

آوریل ۲۰۲۵

در آوریل، حجم کل تجارت دو کشور ۶۸۲,۳۷۷,۰۰۰ دلار بود که نسبت به ماه قبل کاهش محسوسی نشان می‌دهد. صادرات چین به ایران ۴۵۱,۴۱۶,۰۰۰ دلار و واردات چین از ایران ۲۳۰,۹۶۱,۰۰۰ دلار ثبت شد. اگرچه صادرات چین افت کرد، واردات آن از ایران کمی افزایش یافت. این ماه، نشانه‌هایی از تعدیل در تقاضای داخلی ایران برای کالاهای چینی دیده شد. نسبت واردات به صادرات چین کمی بهبود یافت.

می ۲۰۲۵

در ماه می، مجموع تجارت دو کشور دوباره افزایش یافت و به ۸۷۳,۸۹۱,۰۰۰ دلار رسید. صادرات چین به ایران ۶۰۷,۲۱۶,۰۰۰ دلار و واردات چین از ایران ۲۶۶,۶۷۵,۰۰۰ دلار اعلام شد. رشد هر دو بخش نسبت به آوریل مشهود است. به‌ویژه افزایش واردات چین از ایران بیانگر بهبود جریان کالاهای انرژی و مواد خام است. این ماه نشان‌دهنده‌ی بازگشت پویایی نسبی در تجارت دوجانبه بود.

ژوئن ۲۰۲۵

در ماه ژوئن، مجموع مبادلات چین و ایران ۷۱۳,۸۳۴,۰۰۰ دلار برآورد شد. از این رقم، صادرات چین به ایران ۴۴۶,۳۵۳,۰۰۰ دلار و واردات چین از ایران ۲۶۷,۴۸۱,۰۰۰ دلار بود. با وجود افت جزئی در کل تجارت نسبت به مه، واردات چین از ایران تقریباً ثابت ماند. ترکیب تجاری در این ماه به سمت تعادل بیشتر پیش رفت. عملکرد ژوئن پایان نسبتاً باثباتی برای نیم‌سال اول ۲۰۲۵ رقم زد.

جولای ۲۰۲۵

در ماه جولای، کل حجم تجارت میان چین و ایران به ۶۰۷,۲۰۲,۰۰۰ دلار رسید. از این میزان، صادرات چین به ایران ۳۵۹,۲۰۷,۰۰۰ دلار بوده است، در حالی که واردات چین از ایران ۲۴۷,۹۹۶,۰۰۰ دلار ثبت شده است. تراز تجاری در این ماه نیز به سود چین باقی ماند، و این رقم نسبت به ماه ژانویه کاهش قابل توجهی را نشان می‌دهد.

آگوست ۲۰۲۵

در ماه آگوست، کل حجم تجارت دو کشور افزایش یافت و به ۸۳۲,۷۳۶,۰۰۰ دلار رسید. از این مجموع، صادرات چین به ایران ۵۷۰,۰۶۷,۰۰۰ دلار را تشکیل داد که نشان‌دهنده رشد قابل ملاحظه‌ای نسبت به ماه قبل است. واردات چین از ایران نیز ۲۶۲,۶۶۹,۰۰۰ دلار ثبت شد. در این ماه نیز چین سهم عمده‌ای از مبادلات را به خود اختصاص داد.

سپتامبر ۲۰۲۵

در ماه سپتامبر، کل حجم تجارت چین و ایران تا حدودی تعدیل شد و به ۶۶۴,۷۹۱,۰۰۰ دلار رسید. صادرات چین به ایران ۴۲۰,۴۲۹,۰۰۰ دلار گزارش شده است، و واردات چین از ایران ۲۴۴,۳۶۲,۰۰۰ دلار ثبت شد. تراز تجاری همچنان به نفع چین حفظ شد.

اکتبر ۲۰۲۵

اکتبر ۲۰۲۵ در ماه اکتبر، حجم کل تجارت میان چین و ایران به ۶۶۴,۳۱۵,۰۰۰ دلار رسید که نشان‌دهنده‌ی تداوم جریان مبادلات اقتصادی میان دو کشور در فصل پاییز است. از این میزان، صادرات چین به ایران ۴۵۶,۲۱۰,۰۰۰ دلار برآورد شده که بخش بزرگتری از حجم تجارت را به خود اختصاص داده است. در مقابل، واردات چین از ایران ۲۰۸,۱۰۵,۰۰۰ دلار ثبت شد. این ارقام نشان‌دهنده حفظ جایگاه چین به عنوان تامین‌کننده اصلی کالاها و تداوم تراز تجاری به سود این کشور است.

نوامبر ۲۰۲۵

در این ماه، حجم مبادلات با رشدی محسوس نسبت به ماه‌های قبل به ۹۲۹,۳۵۵,۰۰۰ دلار افزایش یافت. صادرات چین به ایران با رقم ۷۵۹,۹۷۰,۰۰۰ دلار، رکورد بالایی را در نیم‌سال دوم ثبت کرد. در مقابل، واردات چین از ایران به ۱۶۹,۳۸۴,۰۰۰ دلار کاهش یافت که کمترین میزان در ماه‌های اخیر بود. این ارقام نشان‌دهنده تقویت جایگاه چین به عنوان تأمین‌کننده کالا و افزایش شکاف تراز تجاری است.

دسامبر ۲۰۲۵

پرونده سال ۲۰۲۵ با مجموع تجارت ۸۷۴,۵۴۸,۰۰۰ دلار در ماه دسامبر بسته شد. صادرات چین به مقصد ایران در این ماه نهایی رقم ۶۹۸,۰۵۴,۰۰۰ دلار را به خود اختصاص داد. واردات چین از ایران نیز با بهبودی جزئی نسبت به ماه قبل، به ۱۷۶,۴۹۴,۰۰۰ دلار رسید. ثبات نسبی در این ماه نشان‌دهنده تداوم تقاضای ایران برای کالاهای صنعتی چین در پایان سال است.

خلاصه عملکرد سالانه تجارت ایران و چین ۲۰۲۵

شاخص تجاری	مقدار (دلار)	مقدار تقریبی (میلیارد دلار)
کل حجم تجارت	۹,۹۶۳,۸۰۸,۰۰۰	۹.۹۶ میلیارد دلار
کل صادرات چین به ایران	۶,۹۳۰,۷۳۰,۰۰۰	۶.۹۳ میلیارد دلار
کل واردات چین از ایران	۳,۰۳۳,۰۷۸,۰۰۰	۳.۰۳ میلیارد دلار

 

 

حجم تجارت منطقه دلتای رود یانگ تسه با ایران در سال ۲۰۲۵

۱. شانگهای (Shanghai)

شانگهای به عنوان ویترین مدرن اقتصاد چین و یکی از بزرگ‌ترین بنادر جهان، نقشی کلیدی در تبادلات کالا با ارزش افزوده بالا ایفا می‌کند. این کلان‌شهر نه تنها یک مرکز تجاری، بلکه دروازه ورود تکنولوژی‌های نوین به بازار ایران است. موقعیت استراتژیک شانگهای باعث شده تا بسیاری از شرکت‌های بزرگ ایرانی دفاتر مرکزی یا لجستیکی خود را در این منطقه مستقر کنند تا دسترسی سریع‌تری به شبکه‌های توزیع جهانی داشته باشند.

توازن تجاری در شانگهای نشان‌دهنده یک رابطه دوجانبه نسبتاً نزدیک در مقایسه با سایر استان‌ها است. صادرات ۶۱۷ میلیون دلاری این شهر به ایران عمدتاً شامل کالاهای سرمایه‌ای، قطعات دقیق و تجهیزات مخابراتی است. در مقابل، حجم قابل توجه واردات شانگهای از ایران (حدود ۷۰۳ میلیون دلار) نشان می‌دهد که این شهر یکی از مقاصد اصلی محصولات باکیفیت ایرانی، از جمله مواد پتروشیمی و کالاهای خاص صادراتی در شرق چین است.

در سطح کلان، شانگهای به عنوان یک مرکز مالی، تسهیل‌گر جریان‌های پولی و اعتبارات اسنادی برای پروژه‌های زیربنایی در ایران عمل می‌کند. بسیاری از توافقات بلندمدت صنعتی در این شهر نهایی می‌شوند که تأثیر آن بر کل زنجیره تأمین ایران مشهود است. نوسانات تجاری در این منطقه به سرعت بر قیمت تمام‌شده کالاهای وارداتی در بازار تهران تأثیر می‌گذارد، چرا که هزینه‌های لجستیک دریایی از مبدأ شانگهای یک شاخص تعیین‌کننده است.

حفظ حجم تجارت بالای ۱.۳ میلیارد دلاری با شانگهای، نشان‌دهنده اعتماد متقابل میان بازرگانان دو طرف در فضای رقابتی بین‌المللی است. با توجه به توسعه مناطق آزاد در اطراف شانگهای، انتظار می‌رود در سال‌های آتی همکاری‌ها در حوزه‌های دانش‌بنیان و خدمات فنی‌مهندسی نیز رشد چشمگیری داشته باشد. شانگهای همچنان به عنوان لنگرگاه ثبات در روابط اقتصادی ایران و منطقه یانگ‌تسه باقی خواهد ماند.

شاخص تجاری شانگهای	مقدار (دلار)
کل حجم تجارت	۱,۳۲۰,۹۳۴,۲۶۴
صادرات به ایران	۶۱۷,۱۱۹,۶۶۸
واردات از ایران	۷۰۳,۸۱۴,۵۹۶

 

 

۲. استان ججیانگ (Zhejiang)

استان ججیانگ به عنوان قطب صنایع کوچک و متوسط و پایتخت تجارت الکترونیک چین، بیشترین حجم مبادلات را در میان اعضای دلتای یانگ‌تسه با ایران دارد. این استان محل استقرار بازارهای عظیم کالاهای مصرفی مانند ایوو (Yiwu) است که تأمین‌کننده اصلی بخش بزرگی از نیازهای بازار خرده‌فروشی ایران محسوب می‌شود. تنوع بی‌نظیر کالا در ججیانگ باعث شده تا بازرگانان ایرانی تمایل بیشتری به فعالیت در این استان داشته باشند.

حجم عظیم صادرات ۲.۱ میلیارد دلاری ججیانگ به ایران، نشان‌دهنده وابستگی شدید بازار داخلی ایران به محصولات تولیدی این استان است. از پوشاک و منسوجات گرفته تا قطعات یدکی و لوازم خانگی، همگی از خطوط تولید ججیانگ راهی بازارهای ایران می‌شوند. این صادرات گسترده باعث شده تا تراز تجاری در این استان به شدت به نفع چین سنگینی کند و ججیانگ را به سودآورترین شریک استانی برای پکن در رابطه با ایران تبدیل کند.

در مقابل، واردات ۵۴۰ میلیون دلاری ججیانگ از ایران عمدتاً بر مواد اولیه نساجی و برخی محصولات معدنی متمرکز است. با وجود ظرفیت‌های بالای تولیدی در ججیانگ، ایران هنوز نتوانسته سهم بزرگی از سبد وارداتی این استان را به محصولات نهایی خود اختصاص دهد. تقویت حضور در نمایشگاه‌های تخصصی ججیانگ می‌تواند راهکاری برای کاهش این شکاف بزرگ و معرفی پتانسیل‌های صادراتی ایران در قلب تجاری چین باشد.

اهمیت ججیانگ تنها در تبادل کالا نیست، بلکه در الگوهای نوین تجارت دیجیتال نیز پیشرو است. بسیاری از زیرساخت‌های فروش آنلاین و پلتفرم‌های لجستیکی که میان ایران و چین فعال هستند، ریشه در فناوری‌های توسعه‌یافته در این استان دارند. ججیانگ با تجارت کل ۲.۷ میلیارد دلاری، ستون اصلی روابط اقتصادی در منطقه یانگ‌تسه است و نقش حیاتی در تأمین کالاهای واسطه‌ای صنایع ایران ایفا می‌کند.

شاخص تجاری ججیانگ	مقدار (دلار)
کل حجم تجارت	۲,۷۱۶,۸۰۷,۵۰۷
صادرات به ایران	۲,۱۷۶,۴۸۰,۹۲۸
واردات از ایران	۵۴۰,۳۲۶,۵۷۹

 

 

 

۳. استان جیانگسو (Jiangsu)

استان جیانگسو به عنوان مرکز صنایع سنگین، ماشین‌آلات راهسازی و تجهیزات پیشرفته تولیدی، شریکی استراتژیک برای توسعه زیرساخت‌های صنعتی ایران است. این استان با داشتن پارک‌های صنعتی متعدد و کارخانجات مادر، بسیاری از خطوط تولید موجود در شهرک‌های صنعتی ایران را پشتیبانی می‌کند. همکاری‌های فنی و انتقال تکنولوژی از جیانگسو به ایران، نقشی غیرقابل انکار در نوسازی صنایع بومی ایران داشته است.

صادرات ۶۵۲ میلیون دلاری جیانگسو به ایران شامل طیف گسترده‌ای از ابزارآلات صنعتی، جرثقیل‌های غول‌پیکر و تجهیزات بخش انرژی است. این کالاها معمولاً به عنوان کالاهای سرمایه‌ای وارد ایران می‌شوند و نقش محرک را در پروژه‌های عمرانی ایفا می‌کنند. کاهش یا افزایش مبادلات با جیانگسو می‌تواند مستقیماً بر سرعت اجرای پروژه‌های بزرگ زیرساختی در ایران تأثیر بگذارد، که نشان از اهمیت حیاتی این استان دارد.

در بخش واردات، جیانگسو حدود ۳۴۲ میلیون دلار کالا از ایران خریداری کرده است که عمدتاً شامل مشتقات پتروشیمی و مواد خام مورد نیاز صنایع شیمیایی این استان است. جیانگسو با دارا بودن یکی از پیشرفته‌ترین خوشه‌های پتروشیمی در چین، مشتری همیشگی محصولات پلیمری ایران محسوب می‌شود. این رابطه مکمّل باعث شده تا پایداری خاصی در مبادلات دو طرف ایجاد شود که کمتر تحت تأثیر نوسانات بازارهای مصرفی قرار می‌گیرد.

چشم‌انداز آینده تجارت با جیانگسو بر محور انرژی‌های سبز و اتوماسیون صنعتی استوار است. با توجه به سیاست‌های جدید چین برای کاهش کربن، شرکت‌های جیانگسو به دنبال شرکایی برای صادرات تکنولوژی‌های پنل‌های خورشیدی و خودروهای برقی هستند. جیانگسو با حجم تجارت نزدیک به یک میلیارد دلار، اگرچه در رتبه سوم منطقه قرار دارد، اما از نظر کیفی و استراتژیک، یکی از مهم‌ترین شرکای اقتصادی ایران در شرق آسیاست.

شاخص تجاری جیانگسو	مقدار (دلار)
کل حجم تجارت	۹۹۴,۸۰۷,۸۴۰
صادرات به ایران	۶۵۲,۳۸۸,۲۶۳
واردات از ایران	۳۴۲,۴۱۹,۵۷۷

 

 

 

 

۴. استان آنخویی (Anhui)

استان آنخویی در سال‌های اخیر به یکی از شگفتی‌سازان حوزه نوآوری و صنایع نوظهور در چین تبدیل شده و جایگاه خود را در تجارت با ایران تثبیت کرده است. این استان که زمانی به عنوان یک منطقه کشاورزی شناخته می‌شد، اکنون به قطب تولید خودرو، لوازم خانگی مدرن و تجهیزات الکترونیکی تبدیل شده است. تمرکز آنخویی بر تولیدات با قیمت رقابتی، باعث شده تا محصولات این استان در بازار ایران با استقبال خوبی مواجه شوند.

حجم تجارت ۱.۳ میلیارد دلاری آنخویی با ایران، نشان‌دهنده نفوذ عمیق صنایع این استان در زنجیره ارزش ایران است. صادرات ۷۷۸ میلیون دلاری آنخویی عمدتاً شامل خودروهای سواری، قطعات منفصله (CKD) و وسایل برقی است که بخش بزرگی از نیازهای نوسازی ناوگان حمل‌ونقل و رفاهی ایران را پوشش می‌دهد. بسیاری از برندهای شناخته‌شده خودرویی در ایران، شرکای تجاری خود را در پارک‌های صنعتی پیشرفته این استان یافته‌اند.

واردات آنخویی از ایران با رقمی حدود ۵۵۰ میلیون دلار، نشان‌دهنده یک موازنه نسبی و جالب توجه است. آنخویی به دلیل نیاز روزافزون به منابع انرژی و مواد اولیه برای کارخانجات خود، به یکی از خریداران جدی محصولات صادراتی ایران تبدیل شده است. این سطح از واردات نشان می‌دهد که برخلاف ججیانگ، آنخویی رابطه متوازن‌تری را دنبال می‌کند که در آن خرید مواد اولیه از ایران، سوخت لازم برای تولید کالاهای نهایی صادراتی را تأمین می‌کند.

آنخویی به دلیل هزینه‌های تولید پایین‌تر نسبت به شانگهای و جیانگسو، پتانسیل بالایی برای جذب سرمایه‌گذاران ایرانی جهت تولید مشترک دارد. همکاری در حوزه تکنولوژی‌های ذخیره‌سازی انرژی و باتری‌های لیتیومی، که آنخویی در آن پیشرو است، می‌تواند فصل جدیدی در روابط دوجانبه باشد. آنخویی با سهم قابل توجه خود از دلتای یانگ‌تسه، ثابت کرده است که یک بازیگر کلیدی و رو به رشد در نقشه تجاری ایران و چین است.

شاخص تجاری آنخویی	مقدار (دلار)
کل حجم تجارت	۱,۳۲۹,۱۶۲,۱۸۸
صادرات به ایران	۷۷۸,۹۳۱,۰۶۳
واردات از ایران	۵۵۰,۲۳۱,۱۲۵

 

 

برای جمع بندی، خلاصه دیتای تجارت منطقه دلتای رود یانگ تسه با ایران در سال ۲۰۲۵ به شرح زیر می‌باشد:

استان	کل تجارت (دلار)	صادرات به ایران	واردات از ایران
ججیانگ	۲,۷۱۶,۸۰۷,۵۰۷	۲,۱۷۶,۴۸۰,۹۲۸	۵۴۰,۳۲۶,۵۷۹
آنخویی	۱,۳۲۹,۱۶۲,۱۸۸	۷۷۸,۹۳۱,۰۶۳	۵۵۰,۲۳۱,۱۲۵
شانگهای	۱,۳۲۰,۹۳۴,۲۶۴	۶۱۷,۱۱۹,۶۶۸	۷۰۳,۸۱۴,۵۹۶
جیانگسو	۹۹۴,۸۰۷,۸۴۰	۶۵۲,۳۸۸,۲۶۳	۳۴۲,۴۱۹,۵۷۷
مجموع	۶,۳۶۱,۷۱۱,۷۹۹	۴,۲۲۴,۹۱۹,۹۲۲	۲,۱۳۶,۷۹۱,۸۷۷

 

 

در پیوست، لیست دیتای کامل تجارت چین و ایران ۲۰۲۵ – براساس ریز جزئیات کالایی در فایل اکسل تقدیم شده است.

 

جمع بندی نهایی

تجارت ایران و چین در سال ۲۰۲۵، روایتی از پایداری روابط اقتصادی در میانه نوسانات جهانی و گذار به سمت الگوهای جدید مبادلاتی است. مجموع تجارت ۹.۹۶ میلیارد دلاری در این سال، هرچند نسبت به سالیان دورتر با تعدیل مواجه شده، اما تمرکز هوشمندانه چین بر تأمین نیازهای استراتژیک صنعتی ایران و در مقابل، نقش کلیدی ایران در زنجیره تأمین انرژی و مواد اولیه شرق چین را به خوبی نشان می‌دهد. شکاف تراز تجاری که عمدتاً به سود چین سنگینی می‌کند، بیانگر ماهیت «کالا-محور» صادرات چین در مقابل صادرات «منبع-محور» ایران است که نیازمند بازنگری در تنوع‌بخشی به سبد صادراتی غیرنفتی است.

نقطه عطف این گزارش، تحلیل عملکرد دلتای رود یانگ‌تسه است که با سهمی بیش از ۶۰ درصد، به عنوان قلب تپنده این رابطه شناخته می‌شود. پیشتازی استان ججیانگ با ۲.۷ میلیارد دلار مبادلات، پیوند عمیق بازارهای مصرفی ایران با خوشه‌های تولیدی خرد چین را اثبات می‌کند. در این میان، تراز تجاری مثبت ایران با کلان‌شهر شانگهای، یک سیگنال حیاتی است؛ این موضوع نشان می‌دهد که ایران پتانسیل نفوذ به بازارهای سطح بالای چین را دارد و می‌تواند فراتر از خام‌فروشی، کالاهای با ارزش افزوده بالاتر را به گران‌ترین بنادر چین برساند.

بررسی روند ماهانه تجارت در سال ۲۰۲۵، از یک الگوی سینوسی پیروی کرده که در آن ماه دسامبر با جهش خیره‌کننده صادرات ایران به مرز ۷۰۰ میلیون دلار، پایانی غافلگیرکننده را رقم زد. این جهش در آخرین ماه سال، بخش مهمی از ناترازی‌های انباشته شده در طول تابستان و پاییز را جبران کرد و نشان داد که ظرفیت‌های صادراتی ایران در صورت مدیریت زمان‌بندی و لجستیک، توانایی ثبت رکوردهای جدید را دارد. از سوی دیگر، ثبات صادرات چین در مرزهای ۶ تا ۷ میلیارد دلار، ایران را به عنوان یکی از مشتریان ثابت و وفادار به تکنولوژی و کالاهای واسطه‌ای چین در منطقه تثبیت کرده است.

در حوزه کالایی، اشتهای سی‌ناپذیر چین برای محصولات کشاورزی و مواد معدنی (با واردات ۳۰ و ۳۹ میلیارد دلاری از کل جهان) فرصتی بی‌نظیر برای ایران است که هنوز به طور کامل از آن بهره‌برداری نشده است. در حالی که چین صدها میلیارد دلار صرف واردات نیمه‌هادی‌ها و نفت خام می‌کند، ایران می‌تواند با تکیه بر مزیت‌های نسبی خود در بخش انرژی و پتروشیمی، سهم خود را از بازار وارداتی ۲.۳ تریلیون دلاری چین افزایش دهد. تضاد میان افت واردات خودروهای کامل به چین و رشد صادرات قطعات خودرو از آنخویی به ایران، نشان‌دهنده تغییر مدل همکاری از «واردات محصول» به «تولید مشترک و تأمین قطعات» است.

در نهایت، نگاهی به آینده تجارت دو کشور در سال ۲۰۲۶ حاکی از آن است که تکنولوژی‌های سبز و خودروهای برقی که در گزارش‌های صادراتی چین با رشد خیره‌کننده ۱۵۰ درصدی همراه بوده‌اند، به زودی به ردیف‌های بالای لیست واردات ایران اضافه خواهند شد. دلتای یانگ‌تسه همچنان لنگرگاه اصلی این کشتی تجاری باقی خواهد ماند، اما موفقیت ایران در گرو تبدیل شدن از یک «مصرف‌کننده صرف» به «شریک تولیدی» استان‌هایی نظیر آنخویی و جیانگسو است. سال ۲۰۲۵ ثابت کرد که با وجود چالش‌های بین‌المللی، شریان‌های اقتصادی میان تهران و پکن نه تنها بسته نشده، بلکه در حال تخصصی‌تر شدن و تمرکز بر قطب‌های صنعتی پیشرفته است.