معرفی و هدف گزارش
گوگرد (Sulfur) یک محصول پایه شیمیایی مهم با مصارف صنعتی و کشاورزی گسترده است. از گوگرد در تولید اسید سولفوریک (مهمترین فرآورده شیمیایی)، اصلاح خاکهای قلیایی کشاورزی و صنایع آسفالتسازی استفاده میشود. افزایش استفاده از کودها و گسترش صنعت شیمیایی در کشورهای آسیایی، بهویژه چین، تقاضای جهانی گوگرد را بالا برده است. هدف این گزارش، تحلیل بازار جهانی و بهویژه بازار چین برای گوگرد گرانول و ارائه راهکار ورود به بازار هدف چین است.
بازار گوگرد، بهویژه گوگرد گرانول، در سالهای اخیر بهعنوان یکی از مهمترین بازارهای مواد پایه در صنایع شیمیایی، کشاورزی و انرژی مطرح شده است. رشد تولید اسید سولفوریک، افزایش مصرف کودهای فسفاته، توسعه صنایع پتروشیمی در آسیا و تغییرات سیاستهای زیستمحیطی در بسیاری از کشورها، باعث شده تقاضا برای سولفور بهطور مستمر افزایش یابد. ایران با ظرفیت سالانه بیش از ۲ میلیون تن تولید گوگرد و ارتباط مستقیم تولید این محصول با توسعه میادین گاز بهویژه پارس جنوبی، یکی از بازیگران کلیدی در عرضه منطقهای و جهانی سولفور است. در مقابل، چین با وجود تولید بسیار بالا، بزرگترین مصرفکننده سولفور در جهان محسوب میشود؛ زیرا نیاز صنایع داخلی آن بهویژه در حوزههای شیمیایی و کشاورزی بسیار بالاست.
نگاه تجاری این گزارش بر این اصل بنا شده است که هماهنگی میان افزایش تولید ایران و افزایش مصرف چین، فرصتی کمنظیر برای توسعه صادرات پایدار ایجاد کرده است. این گزارش تلاش میکند:
🎯 هدف اصلی تحقیق
- تحلیل وضعیت تولید و صادرات ایران
- بررسی دقیق نیاز و ساختار وارداتی چی
- تحلیل رقبا و کشورهای تأمینکننده
- ارزیابی قیمتها و بازار هدف
- ارائه پیشنهادهای عملیاتی و قابل اجرا برای افزایش سهم ایران در بازار سولفور چین
این گزارش برای تصمیمگیران حوزه بازرگانی، صادرات، سرمایهگذاری و برنامهریزی عرضه شده و رویکرد آن کاملاً اجرایی، قابل اجرا، و مبتنی بر دادههای معتبر است.
مقدمه: آشنایی با سولفور و بازار ایران و جهان
گوگرد(Sulfur)، که با نماد شیمیایی S شناخته میشود، یک محصول پایه شیمیایی حیاتی است که در قلب زنجیره ارزش صنایع شیمیایی و کشاورزی قرار دارد. این عنصر غیرفلزی واکنشپذیر، ماده اولیه اصلی برای تولید اسید سولفوریک که اغلب از آن به عنوان «مادر صنعت” یاد میشود، به شمار میآید. مصارف گسترده گوگرد شامل تولید کودهای فسفاته، اصلاح خاکهای قلیایی و استفاده در صنایع پتروشیمی، آسفالتسازی و لاستیک است. با توجه به افزایش شدید استفاده از کودها و گسترش صنعت شیمیایی در کشورهای آسیایی، بهویژه چین، تقاضای جهانی گوگرد به طور مستمر افزایش یافته است.
این گزارش با هدف تحلیل جامع بازار جهانی گوگرد، بهویژه فرم گرانول آن، تدوین شده است. در حالی که ایران با ظرفیت تولید سالانه بیش از ۲ میلیون تن و وابستگی تولید این محصول به توسعه میادین گازی پارس جنوبی، یک بازیگر کلیدی در عرضه منطقهای محسوب میشود، چین به رغم تولید بسیار بالا (۱۹ میلیون تن در سال ۲۰۲۴)، بزرگترین مصرفکننده و واردکننده جهان است. هماهنگی میان ظرفیت تولید ایران و نیاز ساختاری چین، فرصتی کمنظیر برای توسعه صادرات پایدار فراهم آورده است. لذا، تمرکز اصلی این تحلیل بر بررسی پویاییهای بازار چین و ارائه راهکارهای عملیاتی برای افزایش سهم صادرات گوگرد گرانول ایران (HS 25030090) به این بازار هدف است. رویکرد این گزارش کاملاً اجرایی و مبتنی بر دادههای معتبر تجاری و فنی است.
فصل اول: معرفی محصول، ویژگیهای فنی و زنجیره ارزش جهانی گوگرد (Upstream Analysis)
۱.۱. معرفی گوگرد عنصری و جایگاه آن در صنایع پایه
گوگرد(S)، عنصری نافلز از گروه ۱۶ جدول تناوبی است که در حالت فیزیکی استاندارد به صورت جامدی زرد رنگ و شکننده ظاهر میشود. در شرایط محیطی، پایدارترین شکل آن مولکولهای حلقوی است. از نظر خواص، گوگرد رسانای ضعیف الکتریسیته بوده و نامحلول در آب است. در زبان فنی و علمی، اصطلاح «سولفور” ریشه لاتین دارد و معمولاً به ترکیبات شیمیایی و کاربردهای صنعتی اشاره میکند، در حالی که «گوگرد” واژهای فارسی است که بیشتر به فرم طبیعی و کاربردهای سنتی آن اطلاق میشود؛ اما در عمل، هر دو واژه بیانگر یک عنصر هستند.
خلوص محصول یک عامل تعیینکننده در ارزش تجاری گوگرد است. گوگرد پالایشگاهی یا بازیابیشده، که محصول جانبی فرآیند پالایش نفت و گاز طبیعی است، معمولاً خلوص بسیار بالایی دارد و میتواند تا ۹۹.۹٪ نیز خالصسازی شود. این خلوص بالا، آن را برای استفاده در فرآیندهای حساس شیمیایی و تولید اسید سولفوریک با کیفیت بالا ایدهآل میسازد. در مقابل، گوگرد معدنی که از معادن طبیعی استخراج میشود، اغلب حاوی ناخالصیهایی مانند خاک است و خلوص کمتری دارد.
۲.۱. طبقهبندی تجاری و اهمیت گوگرد گرانول (HS 25030090)
گوگرد عنصری در تجارت بینالملل طبقهبندی مشخصی دارد. بر اساس تعرفههای گمرکی، گوگرد از هر نوع (به استثنای نوع تصعیدشده، رسوبشده یا کلوئیدی) تحت ردیف ۲۵۰۳۰۰ قرار میگیرد. محصول هدف این گزارش، یعنی گوگرد گرانول(Granular Sulfur)، با کد تعرفه ۲۵۰۳۰۰۹۰ مشخص میشود، در حالی که گوگرد خام یا تصفیهنشده در زیررده ۲۵۰۳۰۰۱۰ جای دارد.
گوگرد گرانول در مقایسه با سایر اشکال گوگرد مانند کلوخه یا پودری، از بالاترین ارزش تجاری و بیشترین تقاضای وارداتی در بازارهای جهانی برخوردار است. تبدیل گوگرد به فرم گرانول، مزایای عملیاتی و لجستیکی قابل توجهی ایجاد میکند. دانه بندی منظم گوگرد گرانول (معمولاً در حدود ۲ تا ۵ میلیمتر انبارداری را به شکل چشمگیری تسهیل میکند. مهمتر از آن، گرانولهسازی خطر تولید گرد و غبار گوگرد را که هم مخاطرات بهداشتی و هم ریسک انفجار را در پی دارد، به شدت کاهش میدهد. بازار چین نیز عمدتاً به دنبال واردات همین رده تجاری با کیفیت است.
فصل دوم: کاربردهای استراتژیک گوگرد و محرکهای تقاضا در اقتصاد جهانی و چین
۱.۲. گوگرد، سنگ بنای صنایع شیمیایی: تولید اسید سولفوریک
مهمترین کاربرد گوگرد در صنایع، تولید اسید سولفوریک است .این ماده پرمصرف به دلیل خواص شیمیایی قوی و خورندگی فوقالعاده بالا، نقش محوری در صنایع مختلف بازی میکند. اسید سولفوریک نه تنها به عنوان یک ماده اولیه پایه در فرآوری فلزات غیرآهنی (مانند مس و روی)، پالایش نفت، تصفیه آب و صنایع شوینده به کار میرود، بلکه مهمترین مصرف آن در تولید سایر مواد شیمیایی معدنی و آلی، و از همه مهمتر، در تولید کودهای کشاورزی است. روش تولید اسید گوگرد (با استفاده از گوگرد عنصری) به دلیل کیفیت بالای محصول، استفاده از منابع گسترده مواد خام و مزایای زیستمحیطی (مانند بازیابی حرارت اتلاف)، به عنوان یکی از پیشرفتهترین روشهای تولید اسید سولفوریک شناخته میشود. بنابراین، هرگونه افزایش در ظرفیت تولید اسید سولفوریک در چین، مستقیماً تقاضا برای واردات گوگرد خام یا گرانول را افزایش میدهد.
۲.۲. کاربرد حیاتی در بخش کشاورزی و امنیت غذایی چین
بخش کشاورزی سهمی حیاتی از مصرف جهانی گوگرد را به خود اختصاص میدهد؛ تخمین زده میشود حدود ۵۰ درصد از گوگرد تولیدی جهان صرف صنایع تولید کودهای شیمیایی میشود. گوگرد یک ماده مغذی ضروری برای گیاهان است که نقش مهمی در فتوسنتز، تشکیل کلروفیل و تولید اسیدهای آمینه (نظیر متیونین و سیستئین) دارد.
۱.۲.۲. تولید کودهای فسفاته و اصلاح خاک
مهمترین محرک تقاضا برای گوگرد در آسیا، تولید کودهای شیمیایی فسفاته است. اسید سولفوریک تولیدشده از گوگرد، یک نهاده اصلی برای تبدیل سنگ فسفات به کودهای محلول و قابل جذب برای گیاهان است. علاوه بر این، گوگرد به عنوان یک اصلاحکننده خاک، نقش حیاتی در کشاورزی مناطق قلیایی دارد. خاکهای منطقه خاورمیانه و آسیا (شامل بخشهایی از چین) اغلب قلیایی هستند و دارای pH بالا (بین ۷.۳ تا ۸.۵) میباشند. افزودن گوگرد به این خاکها موجب میشود که باکتریهای اکسیدکننده گوگرد، آن را به اسید سولفوریک تبدیل کنند. این فرآیند اسیدزا، pH خاک را به میزان نرمال برای رشد گیاه (۶ تا ۶.۵) کاهش میدهد و در نتیجه جذب ریز مغذیها و عناصر غذایی کلیدی مانند ازت، فسفر و پتاسیم را بهبود میبخشد. از آنجایی که چین همواره بر امنیت غذایی و تولید داخلی محصولات کشاورزی تأکید دارد، و بخشهای وسیعی از زمینهای این کشور نیاز به اصلاح خاک دارند، تقاضای بلندمدت برای گوگرد گرانول با کیفیت (به منظور تولید کودهای فسفاته و اصلاحکننده) یک تقاضای ساختاری و پایدار است.
پیشبینیها نشان میدهد که برای تأمین نیاز غذایی جمعیت رو به رشد جهان، تا سال ۲۰۵۰ نیاز به بهرهور کردن خاکهای کشاورزی به میزان قابل توجهی افزایش خواهد یافت و این امر نیاز به گوگرد در کشاورزی را بیشتر میکند.
۳.۲. تأثیر الزامات زیستمحیطی (IMO 2020) بر زنجیره تأمین گوگرد
تغییرات سیاستهای زیستمحیطی جهانی تأثیر عمیقی بر بازار عرضه گوگرد گذاشته است. سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) از سال ۲۰۲۰ استفاده از سوخت دریایی با گوگرد بیش از ۰.۵٪ را ممنوع اعلام کرد. این الزام باعث شد تا پالایشگاههای نفت در سراسر جهان، گوگرد بیشتری را از برشهای نفتی استخراج و بازیابی کنند تا سوخت کمگوگرد مورد نیاز کشتیها را تأمین کنند. نتیجه این امر، افزایش تولید گوگرد عنصری (به عنوان محصول جانبی) در سطح جهانی بود.
این افزایش ناخواسته در عرضه جهانی، در کنار راهاندازی طرحهای جدید تولید گوگرد در خاورمیانه، سبب شده است که پیشبینیهایی مبنی بر ایجاد مازاد عرضه جهانی (حدود ۵ میلیون تن) در بازار گوگرد مطرح شود. این مازاد عرضه، رقابت قیمتی را تشدید کرده و به طور بالقوه میتواند حاشیه سود صادرکنندگان گوگرد پایه را کاهش دهد. این وضعیت بازار، یک ریسک جدی را متوجه استراتژی صادراتی ایران میکند و لزوم تمرکز بر محصولات با ارزش افزوده یا قراردادهای بلندمدت با ثبات را برجسته میسازد.
فصل سوم: تحلیل بازار جهانی و پویاییهای قیمت
۱.۳. جغرافیای تولید و مصرف جهانی گوگرد
بازار گوگرد به شدت تحت سلطه کشورهایی است که دارای منابع عظیم هیدروکربنی هستند. تمرکز تولیدکنندگان در خاورمیانه و آمریکای شمالی مشهود است.
۱.۱.۳. تولیدکنندگان اصلی
چین با تولید حدود ۱۹ میلیون تن سولفور در سال ۲۰۲۴، بزرگترین تولیدکننده گوگرد در جهان است. پس از چین، ایالات متحده آمریکا، عربستان سعودی و روسیه به ترتیب در رتبههای دوم تا چهارم قرار دارند. تولید گوگرد عنصری در این کشورها عمدتاً تابعی از فرآیند بازیابی گوگرد از نفت و گاز است. ایران نیز با ظرفیت تولید سالانه بیش از ۲ میلیون تن، در رتبه دوازدهم جهانی قرار داشته و پس از عربستان و امارات، سومین تولیدکننده گوگرد در منطقه خاورمیانه است.
۲.۱.۳. مصرفکنندگان و واردکنندگان
علیرغم تولید داخلی بالا، چین بزرگترین مصرفکننده و واردکننده گوگرد در جهان محسوب میشود. در سال ۲۰۲۴، چین بیش از ۱.۱۶ میلیارد دلار سولفور وارد کرده است.۱ این وابستگی به واردات نشان میدهد که تولید ۱۹ میلیون تنی داخلی چین، حتی کفاف نیازهای عظیم صنایع شیمیایی و کشاورزی این کشور را نمیدهد. سایر واردکنندگان اصلی گوگرد شامل هند، برزیل، اندونزی و ترکیه هستند که عمدتاً به دلیل نیاز بالای بخش کشاورزی به کودهای فسفاته، واردات گستردهای دارند.
۲.۳. نوسانات قیمتی و عوامل تأثیرگذار
۱.۲.۳. همبستگی با بازار انرژی
قیمت جهانی گوگرد به دلیل ماهیت آن به عنوان محصول جانبی، همبستگی شدیدی با نوسانات قیمت نفت و گاز دارد. تصمیمات مربوط به تولید گوگرد اغلب بر اساس سطح تولید هیدروکربنها اتخاذ میشود، نه صرفاً تقاضای بازار گوگرد. این وضعیت یک ریسک ذاتی در بازار گوگرد ایجاد میکند: در صورت کاهش تولید نفت و گاز (مثلاً به دلیل افت قیمت نفت)، عرضه گوگرد کاهش یافته و قیمت آن به طور غیرمنتظرهای افزایش مییابد، و بالعکس. این وابستگی تولید گوگرد به سیاستهای انرژی، برنامهریزی درآمدی پایدار برای صادرکنندگان را دشوار میسازد.
۲.۲.۳. روندهای قیمتی اخیر
در حال حاضر (۱۱ فوریه ۲۰۲۶)، قیمت گوگرد گرانول در بازار چین حدود ۵۵۵ دلار به ازای هر تن برآورد میشود، در حالی که قیمت گوگرد در ایران به حدود ۴۹۰ دلار به ازای هر تن رسیده است. این اختلاف قیمت حدود ۶۵ دلاری، حاشیه رقابتی ایران در تأمین هزینههای لجستیک و دستیابی به قیمت رقابتی در مقصد نهایی (CIF) را مشخص میکند.
۳.۳. چشمانداز بازار و پیشبینیها تا ۲۰۳۰
بازار جهانی سولفور انتظار میرود که روند رشد پایداری را حفظ کند. پیشبینی میشود اندازه این بازار تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۷.۹۹ میلیارد دلار برسد، با نرخ رشد ترکیبی سالانه ۴٪. محرک اصلی این رشد، افزایش تقاضای جهانی برای امنیت غذایی و نیاز مداوم به کودهای شیمیایی، به ویژه در مناطق در حال توسعه، خواهد بود.
با این حال، خطر مازاد عرضه ساختاری یک تهدید واقعی در بلندمدت است. با توجه به افزایش ظرفیت بازیابی گوگرد در پالایشگاههای جدید خاورمیانه و اجرای مقررات سختگیرانه، بازار ممکن است با مازاد عرضه مواجه شود. در چنین محیطی، تکیه بر فروش گوگرد عنصری خام حاشیه سود صادرکنندگان را تحت فشار قرار میدهد. بنابراین، استراتژی بلندمدت برای ایران باید بر تبدیل گوگرد به محصولات با ارزش افزوده بالاتر مانند اسید سولفوریک یا کودهای تخصصی متمرکز شود تا حاشیه سود را حفظ کند و در برابر مازاد عرضه جهانی مقاومت نماید.
فصل چهارم: تحلیل عمیق بازار مقصد: جمهوری خلق چین
۱.۴. پارادوکس تولید داخلی و وابستگی شدید به واردات
چین بزرگترین پارادوکس بازار گوگرد جهان است. این کشور با تولید ۱۹ میلیون تن در سال ۲۰۲۴، بزرگترین تولیدکننده جهان بوده است، اما در عین حال، بزرگترین مصرفکننده و واردکننده باقی مانده است. این وضعیت نشان میدهد که تقاضای داخلی چین در حوزههای کشاورزی و صنایع شیمیایی بسیار بالاتر از توان تولید داخلی است. میزان صادرات سولفور چین در سال ۲۰۲۵ بسیار پایینتر از واردات آن بوده است، که تأیید میکند تقریباً تمام تولید داخلی این کشور صرف تأمین نیازهای روزافزون صنایع میشود. بنابراین، چین با وجود تولید داخلی بالا، همچنان به شدت به واردات سولفور برای تأمین تقاضای فرآیندهای شیمیایی، تولید سوخت و کودهای کشاورزی وابسته است.
۲.۴. بررسی سهم ایران در ساختار واردات چین
جمهوری خلق چین بدون شک بزرگترین و حیاتیترین بازار صادراتی گوگرد گرانول برای ایران است. بررسی آمار صادرات گوگرد گرانول ایران در ده ماه اولیه سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که میزان صادرات سولفور ایران به چین به اعداد ۹۱۴,۲۳۰,۹۱۳ کیلوگرم و ۲۲۱,۹۱۳,۸۸۲ دلار رسیده است و موید وابستگی بیش از ۷۰٪ صادرات گوگرد گرانول ایران به بازار چین است. این صادرات عمدتاً از طریق گمرکات کلیدی مانند منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس (عسلویه) ، منطقه ویژه اقتصادی شهید رجایی (بندرعباس) و شهید باهنر انجام میشود.
تمرکز بیش از ۷۰ درصدی صادرات ایران در یک بازار واحد، ریسک تجاری بسیار بالایی را به همراه دارد. هرگونه تغییر ناگهانی در سیاستهای تجاری چین، وضع مقررات ضد دامپینگ، یا افزایش شدید تولید رقبا میتواند به طور مستقیم بخش عمدهای از درآمد صادراتی ایران را تهدید کند. لذا، برنامه راهبردی صادرات باید شامل کاهش این تمرکز و توسعه فعال بازارهای جایگزین باشد.
۳.۴. تحلیل رقبا در بازار چین
بازار گوگرد چین یک بازار به شدت رقابتی است. کشورهای صادرکننده کلیدی به چین شامل امارات متحده عربی، کانادا، عربستان سعودی، کره جنوبی و قطر هستند. تحلیل روند واردات چین نشان میدهد که واردات سولفور این کشور، بهویژه از امارات متحده عربی و کانادا، در سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته است.
ارزیابیهای نیمه دوم سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶ نشان میدهد که بازار گوگرد چین تحت تأثیر یک بازار صعودی استثنایی قرار گرفته و قیمت گوگرد گرانول در بنادر چین به محدوده ۵۵۵ دلار به ازای هر تن (نزدیک به ۴,۰۰۰ یوان) صعود کرده است. در این فضا، گوگرد صادراتی ایران در محدوده قیمتی ۴۹۰ دلار به ازای هر تن به صورت FOB معامله میشود.
این شکاف قیمتی حدوداً ۶۵ دلاری میان قیمت مبدأ (ایران FOB) و مقصد (چین CIF/CFR)، حاشیه رقابتی مناسبی را برای پوشش هزینههای لجستیک و حملونقل دریایی (که برای خاورمیانه حدود ۲۲ تا ۲۶ دلار بر تن ارزیابی میشود) فراهم آورده و جذابیت خرید محمولههای ایرانی را برای فعالان بازار نقطهای (Spot Market) چین حفظ میکند.
معرفی محصول (HS CODE)، کاربرد و زنجیره تامین
گوگرد گرانول عمدتاً در دسته کالاهای پایه طبقهبندی میشود. بر اساس تعرفههای گمرکی ایران، گوگرد از هر نوع (بهجز نوع تصعیدشده، رسوبکرده یا کلوئیدی) در ردیف ۲۵۰۳۰۰ قرار میگیرد. زیررده ۲۵۰۳۰۰۱۰ مربوط به گوگرد خام یا تصفیهنشده و ۲۵۰۳۰۰۹۰ مربوط به گوگرد گرانول است. به لحاظ کاربرد، گوگرد گرانول اغلب در صنایع کشاورزی (کاهش pH خاکهای قلیایی و تولید اسید سولفوریک بهعنوان کود فسفاته)، پالایش نفت و پتروشیمی (تصفیه گاز و بهعنوان ماده اولیه اسیدسازی)، و آسفالتسازی مورد استفاده قرار میگیرد. بهعنوان نمونه، افزودن گوگرد به خاکهای قلیایی منطقه خاورمیانه موجب کاهش اسیدیته خاک و بهبود جذب عناصر غذایی گیاه (ازت، فسفر و پتاسیم) میشود.
وضعیت |
کد تعرفه |
شرح محصول |
گروه اصلی |
۲۵۰۳۰۰ |
گوگرد از هر نوع (به استثنای تصعیدشده، رسوبشده و کلوئیدی) |
محصول پایه |
۲۵۰۳۰۰۱۰ |
خام یا تصفیه نشده |
محصول هدف |
۲۵۰۳۰۰۹۰ |
گوگرد گرانول |
گوگرد گرانول بالاترین ارزش تجاری و بیشترین تقاضای وارداتی را در مقایسه با سایر اشکال گوگرد دارد. بازار چین نیز عمدتاً همین رده را وارد میکند.
زنجیره تامین جهانی گوگرد
بخش بالادستی (Upstream): منابع و تولید گوگرد
بخش بالادستی شامل فرآیندهایی است که طی آنها گوگرد خام تولید یا بازیابی میشود. مهمترین منابع تأمین گوگرد عبارتاند از:
- پالایشگاههای نفت و گاز: گوگرد به عنوان ناخالصی از نفت خام و گاز طبیعی استخراج و به گوگرد عنصری تبدیل میشود.
- فرآورش گاز طبیعی: حذف ترکیبات گوگردی (مانند هیدروژن سولفید) از گاز طبیعی منجر به تولید گوگرد میشود.
- استخراج معدنی: در برخی کشورها، گوگرد از ذخایر طبیعی بهصورت مستقیم استخراج میگردد.
این بخش اساس زنجیره تأمین جهانی را تشکیل داده و مواد اولیه موردنیاز صنایع پاییندستی را فراهم میکند.
بخش پاییندستی (Downstream): صنایع مصرفکننده و کاربردها
در بخش پاییندستی، گوگرد خام یا مشتقات اولیه آن (بهویژه اسید سولفوریک) به محصولات متنوع صنعتی تبدیل میشود. از جمله صنایع اصلی مصرفکننده میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تولید اسید سولفوریک: مهمترین محصول فرآوری گوگرد، که خود در صنایع مختلف بهعنوان مادهی پایه به کار میرود.
- تولید کودهای شیمیایی فسفاته: اسید سولفوریک یکی از نهادههای اصلی در تولید این کودهاست.
- ولکانیزاسیون لاستیک: از گوگرد برای بهبود استحکام و دوام لاستیک استفاده میشود.
- فرآوری فلزات غیرآهنی (مانند مس و روی): گوگرد و ترکیبات آن در فرآیند جداسازی فلز از سنگ معدن نقش دارند.
- صنایع شوینده، کاغذ و مواد منفجره: از گوگرد و ترکیبات آن در ترکیبهای شیمیایی مورد استفاده در این صنایع بهره گرفته میشود.
این مرحله بیشترین ارزش افزوده را در زنجیره تأمین ایجاد میکند و گوگرد را به محصولات نهایی قابل استفاده در اقتصاد جهانی تبدیل مینماید.
وضعیت تولید و صادرات ایران
در ایران سالانه بیش از ۲ میلیون تن گوگرد تولید میشود که حدود ۷۰۰ هزار تن آن در پالایشگاههای پارس جنوبی تولید میشود. مقدار تولید سالانه گوگرد در ایران با توجه به راهاندازی بخشهای مختلف پالایشگاههای گاز پارس جنوبی رو به افزایش است. بزرگترین تولیدکننده گوگرد کشور، شرکت ملی گاز ایران میباشد. همچنین از آنجایی که خوراک گاز پالایشگاه هاشمینژاد جز ترشترین گازهای تولیدی ایران است، این پالایشگاه با تولید نزدیک به ۵۰۰ هزار تن گوگرد در سال بزرگترین پالایشگاه تولیدکننده گوگرد در ایران است.
عملکرد صادراتی ایران در ده ماهه نخست سال ۱۴۰۴
| ۱۴۰۴ | تعرفه | مشخصات محصول | وزن (کیلوگرم) | ارزش (دلاری) |
| ۲۵۰۳۰۰۱۰ | گوگرد خام یا تصفیه نشده | ۵۱,۴۲۶,۰۸۲ | ۱۱,۳۸۱,۶۳۸ | |
| ۲۵۰۳۰۰۹۰ | گوگرد گرانول | ۸۶۲,۸۰۴,۸۳۱ | ۲۱۰,۵۳۲,۲۴۴ | |
| جمع | ۹۱۴,۲۳۰,۹۱۳ | ۲۲۱,۹۱۳,۸۸۲ |
مقاصد صادراتی بر اساس کشور در ده ماهه نخست سال ۱۴۰۴
کشور |
وزن (کیلوگرم) |
ارزش (دلار) |
چین |
۶۳۵,۸۳۹,۷۲۷ |
۱۴۶,۶۸۲,۵۷۷ |
عمان |
۱۳۸,۷۴۵,۳۰۸ |
۳۴,۳۲۹,۰۱۰ |
هند |
۱۰۵,۰۵۵,۸۶۸ |
۲۲,۶۴۱,۱۹۶ |
پاکستان |
۳۳,۳۳۸,۰۲۰ |
۹,۹۵۹,۴۸۲ |
عراق |
۱,۱۰۰,۹۷۰ |
۲۶۰,۶۱۳ |
افغانستان |
۱۵۰,۰۰۰ |
۲۹,۸۱۱ |
جمهوری چک |
۱,۰۲۰ |
۱۰,۱۹۳ |
جمع کل مقاصد |
۹۱۴,۲۳۰,۹۱۳ |
۲۲۱,۹۱۳,۸۸۲ |
صادرات سولفور ایران طبق گزارش گمرک ایران در ده ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۴
گمرک |
کشور |
کد تعرفه |
وزن به کیلوگرم |
ارزش به دلار |
فرودگاه امام خمینی (ره) |
جمهوری چک |
۲۵۰۳۰۰۹۰ |
۱,۰۲۰ |
۱۰,۱۹۳ |
منطقه ویژه اقتصادی سهلان |
عراق |
۲۵۰۳۰۰۱۰ |
۲۴۷,۱۸۰ |
۵۸,۲۹۳ |
منطقه ویژه اقتصادی سهلان |
عراق |
۲۵۰۳۰۰۹۰ |
۸۵۳,۷۹۰ |
۲۰۲,۳۲۰ |
منطقه ویژه اقتصادی شیراز |
افغانستان |
۲۵۰۳۰۰۹۰ |
۱۵۰,۰۰۰ |
۲۹,۸۱۱ |
منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس |
چین |
۲۵۰۳۰۰۹۰ |
۴۴۸,۰۷۳,۶۹۱ |
۱۱۳,۲۰۲,۲۲۲ |
منطقه ویژه اقتصادی شهید رجایی |
چین |
۲۵۰۳۰۰۱۰ |
۳۴,۰۰۲,۲۸۹ |
۷,۸۷۳,۲۲۵ |
منطقه ویژه اقتصادی شهید رجایی |
چین |
۲۵۰۳۰۰۹۰ |
۱۱۶,۹۱۳,۷۴۷ |
۲۵,۵۳۹,۳۷۱ |
منطقه ویژه اقتصادی شهید رجایی |
هند |
۲۵۰۳۰۰۱۰ |
۱۴,۸۹۶,۶۱۳ |
۲,۸۳۳,۰۷۶ |
منطقه ویژه اقتصادی شهید رجایی |
هند |
۲۵۰۳۰۰۹۰ |
۶۰,۱۵۹,۲۵۵ |
۱۳,۸۹۷,۱۸۸ |
منطقه ویژه اقتصادی شهید رجایی |
عمان |
۲۵۰۳۰۰۱۰ |
۲,۲۸۰,۰۰۰ |
۶۱۷,۰۴۴ |
منطقه ویژه اقتصادی شهید رجایی |
عمان |
۲۵۰۳۰۰۹۰ |
۷۷,۴۶۵,۳۰۸ |
۲۰,۶۳۶,۳۷۶ |
شهید باهنر |
چین |
۲۵۰۳۰۰۹۰ |
۳۶,۸۵۰,۰۰۰ |
۸,۰۶۷,۷۵۹ |
شهید باهنر |
هند |
۲۵۰۳۰۰۹۰ |
۳۰,۰۰۰,۰۰۰ |
۵,۹۱۰,۹۳۲ |
شهید باهنر |
عمان |
۲۵۰۳۰۰۹۰ |
۵۹,۰۰۰,۰۰۰ |
۱۳,۰۷۶,۵۹۰ |
زاهدان |
پاکستان |
۲۵۰۳۰۰۹۰ |
۳۳,۳۳۸,۰۲۰ |
۹,۹۵۹,۴۸۲ |
تحلیل بازار جهانی گوگرد
تولیدکنندگان عمده سال ۲۰۲۴
تمرکز جغرافیایی تولیدکنندگان در خاورمیانه و مناطق دارای منابع عظیم هیدروکربنی (نفت و گاز) مشهود است. این امر وابستگی جهانی به صنایع انرژی این کشورها را برای تأمین گوگرد برجسته میکند. ایران نیز با حضور در رتبه ی دوازدهم لیست تولیدکنندگان ، ۷۰ درصد حجم تولیدی خود را صادر می کند.
کشورهایی با بیشترین حجم مصرف گوگرد
بررسی آمار واردات و صادرات چین
طبق آمار منتشرشده از گمرک جمهوری خلق چین ، میزان صادرات گوگرد چین در سال ۲۰۲۵ ، تنها ۶,۳۰۰ تن می باشد که به کشورهای جنوب آسیای شرقی از جمله میانمار، کره شمالی ، ویتنام و اندونزی و … می باشد.
میزان واردات مستقیم گوگرد در سال ۲۰۲۵ ، ۹.۶۰۸ میلیون تن می باشد که ایران در رتبه ی دهم کشورهای صادرکننده به چین با ۴۵۳.۳۶۸ هزار تن حجم صادرات قرار دارد. کشورهای عمان ، امارات متحده عربی ، کانادا ، کره جنوبی و عربستان سعودی پنج کشور برتر صادرکننده به چین در زمینه گوگرد هستند.
| آمار صادرات مستقیم چین برای گوگرد با کد تعرفه ۲۵۰۳۰۰۰۰ در سال ۲۰۲۵ | ||
| کشور مقصد | وزن کل (تن) | ارزش کل (دلار) |
| میانمار | ۳,۲۲۲.۰ | ۱,۸۲۹,۷۵۸ |
| کره شمالی | ۲,۳۲۱.۳ | ۲۳۵,۰۷۸ |
| ویتنام | ۳۹۷.۰ | ۱۷۸,۵۹۷ |
| اندونزی | ۱۵۰.۰ | ۹۷,۲۱۴ |
| کره جنوبی | ۸۰.۰ | ۳۶,۵۷۷ |
| کامبوج | ۶۳.۰ | ۴۳,۸۴۳ |
| عمان | ۴۳.۰ | ۲۲,۵۹۰ |
| نیجریه | ۲۱.۰ | ۴,۸۲۰ |
| استرالیا | ۳.۰ | ۱,۷۴۹ |
| مجموع | ۶,۳۰۰.۳ | ۲,۴۵۰,۲۲۶ |
| آمار واردات مستقیم چین برای گوگرد با کد تعرفه ۲۵۰۳۰۰۰۰ در سال ۲۰۲۵ | ||
| کشور مقصد | وزن کل (تن) | ارزش کل (دلار) |
| عمان | ۱,۵۳۹,۷۱۹.۴۳ | ۴۲۵,۹۲۰,۵۱۰ |
| امارات متحده عربی | ۱,۲۵۹,۳۸۱.۲۸ | ۳۴۲,۸۵۵,۸۵۹ |
| کانادا | ۱,۱۸۶,۵۶۳.۵۵ | ۳۲۲,۳۳۴,۱۴۶ |
| کره جنوبی | ۱,۱۷۴,۹۲۳.۳۶ | ۲۸۵,۱۱۸,۰۹۶ |
| عربستان سعودی | ۸۸۵,۹۲۲.۴۷ | ۲۴۹,۹۵۳,۲۹۱ |
| کویت | ۶۴۰,۸۹۱.۰۰ | ۱۷۳,۰۲۵,۲۹۱ |
| ژاپن | ۶۰۹,۱۰۸.۵۹ | ۱۴۸,۱۷۵,۲۵۳ |
| قطر | ۵۷۶,۳۷۱.۰۲ | ۱۵۱,۰۲۸,۳۱۸ |
| هند | ۵۴۲,۸۵۰.۰۰ | ۱۴۹,۹۶۲,۵۶۲ |
| ایران | ۴۵۳,۳۶۷.۹۷ | ۱۰۸,۲۴۱,۱۰۵ |
| قزاقستان | ۱۷۱,۲۴۱.۸۳ | ۳۶,۷۲۰,۹۰۶ |
| ویتنام | ۱۵۷,۵۰۰.۲۴ | ۴۴,۰۶۰,۵۹۷ |
| تایوان (چین) | ۱۴۴,۳۹۴.۹۸ | ۴۲,۱۱۵,۱۳۶ |
| فیلیپین | ۶۴,۵۰۰.۴۰ | ۱۶,۱۱۱,۲۷۵ |
| مالزی | ۶۴,۳۶۵.۱۸ | ۱۸,۵۵۳,۶۲۷ |
| بحرین | ۳۷,۱۹۷.۵۸ | ۱۰,۴۲۴,۷۴۶ |
| سنگاپور | ۳۲,۲۳۹.۸۴ | ۹,۱۳۲,۳۲۲ |
| روسیه | ۳۱,۱۸۲.۹۹ | ۷,۴۹۵,۰۹۲ |
| ترکمنستان | ۱۲,۹۶۵.۹۲ | ۲,۴۰۸,۵۴۹ |
| ترکیه | ۶,۸۱۹.۱۴ | ۱,۷۷۲,۵۵۳ |
| بریتانیا | ۶,۳۱۹.۹۸ | ۱,۳۷۵,۳۲۹ |
| برونئی | ۶,۱۴۷.۹۲ | ۱,۸۲۲,۳۰۷ |
| ازبکستان | ۴,۳۵۲.۴۷ | ۸۳۴,۷۳۴ |
| ایتالیا | ۵۰.۰۰ | ۴۴,۸۸۴ |
| اندونزی | ۳۱.۰۱ | ۱۵,۷۵۸ |
| لهستان | ۲۵.۶۶ | ۱۷,۳۵۸ |
| تایلند | ۱۰.۰۰ | ۱۷,۰۰۰ |
| ایالات متحده آمریکا | ۱.۷۳ | ۱۹,۹۶۶ |
| اسپانیا | ۰.۲۸ | ۱,۸۷۷ |
| مجموع | ۹,۶۰۸,۴۴۵.۷۹ | ۲,۵۴۹,۵۵۸,۴۴۷ |
بررسی روند قیمت در چین
در حالی که قیمت گوگرد گرانول در آخرین آپدیت بازار داخلی چین (۱۱ فوریه ۲۰۲۶) برابر با ۳,۸۳۳.۳۳ یوان به ازای هر تن (حدود ۵۴۰ دلار بر تن) ثبت شده است، میانگین قیمت گوگرد گرانول وارداتی در بنادر چین در این بازه در محدوده ۵۵۵ دلار به ازای هر تن CFR برآورد میشود. در همین حال، قیمت گوگرد گرانول ایران در محدوده ۴۹۰ دلار FOB معامله میشود که حاشیه رقابتی مناسبی را برای پوشش هزینههای لجستیک نشان میدهد.
